Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Poland, Radoslaw Sikorski, ayaa Isniintii weerar kulul ku qaaday Ra’iisul Wasaaraha Hungary, Viktor Orban, isaga oo ku eedeeyay Budapest inay wiiqeyso midnimada Yurub iyadoo hor istaageysa go’aanno muhiim ah oo Midowga Yurub (EU) la xiriira cunaqabateynta Ruushka, maalgelinta milatari ee Ukraine iyo magdhowga difaaca ee dalalka xubnaha ka ah EU.
Isagoo ka hadlayay shir jaraa’id oo ka dhacay Warsaw, Sikorski wuxuu tallaabooyinka Hungary ku tilmaamay “wax laga xumaado, balse aan la yaab lahayn,” isagoo sheegay inay si toos ah u waxyeelleynayaan danaha amniga Poland iyo jawaabta wadajirka ah ee EU ee ku aaddan dagaalka Ruushka ee Ukraine.
Sikorski wuxuu sheegay in Hungary ay hortaagan tahay sii-deynta lacagaha magdhowga ee ka imanaya European Peace Facility, oo magdhow siisa dalalka EU ee qalab milatari u diray Ukraine.
“Tani waa xanibaad ku dhow €7 bilyan ($8.3 bilyan),” ayuu yiri Sikorski, isagoo intaas ku daray in Poland oo keliya ay sugeyso qiyaastii €500 milyan (ku dhowaad 2 bilyan zloty) oo loogu talagalay Sanduuqa Casriyeynta Ciidamada Qalabka Sida. “In kasta oo wada-xaajoodyo la sameeyay, Hungary weli waa mid aan tanaasul sameyn,” ayuu yiri, isagoo ku eedeeyay Budapest inay carqaladeyneyso dadaallada lagu taageerayo dalalka caawiyay Ukraine.
Sikorski wuxuu Hungary ku eedeeyay inay jebisay mabda’a midnimada Yurub ee ku cad Treaty of Lisbon, isagoo sheegay in Budapest ay u adeegsaneyso habraacyada go’aan-qaadashada EU si ay u gaarto ujeeddooyin siyaasadeed oo gudaha ah iyo hadallo ka dhan ah Ukraine.
Wasiirku wuxuu sidoo kale ku dhaliilay Hungary inay xanibtay xirmada 20-aad ee cunaqabateynta EU ee ka dhanka ah Ruushka iyo inay dib u dhigtay ansixinta xirmo amaah weyn oo EU siinayso Ukraine. Wuxuu sheegay in tallaabooyinkaas ay wiiqayaan awoodda cadaadiska ee EU ku hayso Moscow isla markaana ay sii dheereynayaan dagaalka, maadaama ay u oggolaanayaan socodka dhaqaale ee Kremlin-ka.
“Sababo qaar awgood, Hungary waxay doorbideysaa inay ka iibsato saliid iyo gaas Vladimir Putin, inkastoo ay farsamo ahaan awood u leedahay inay sahay ka hesho koonfurta qiimo la mid ah,” ayuu yiri Sikorski. “Ujeeddada guud ee bulshadeennu waa inay jarto maalgelinta mashiinka dagaalka Ruushka.”
Hungary ayaa marar badan difaacday mowqifkeeda, iyadoo ku doodeysa amniga tamarta qaranka iyo walaacyo dhaqaale oo gudaha ah, isla markaana sheegtay in cunaqabateynta iyo carqaladeynta sahaydu si gaar ah u waxyeelleyn doonaan macaamiisha Hungary.
Xukuumadda Hungary ayaa hore u diidday eedeymahan, iyadoo ku adkeysatay inay taageerto dadaallada nabadda isla markaana ay ku dhaqmeyso danaha qarankeeda, halka ay dhaliilayso waxa ay u aragto cadaadis uga imaanaya Brussels.
Intii lagu jiray shirka jaraa’id, Sikorski waxaa sidoo kale la weydiiyay warar sheegaya in madaxweynaha Poland uu diidi karo ka qeybgalka barnaamijka difaaca ee EU ee SAFE, kaas oo loogu talagalay taageeridda iibsiga wadajirka ah ee hubka iyo xoojinta warshadaha difaaca Yurub.
Inkastoo uu sheegay inuusan arkin dukumentiyada rasmiga ah, Sikorski wuxuu ka digay in diidmada noocaas ahi ay noqon doonto “khiyaano naxdin leh” iyo “ku takrifal doorka dastuuriga ah” ee madaxa dowladdu leeyahay. Wuxuu soo jeediyay in xanibaadda barnaamijku ay la micno noqon doonto u hoggaansamid cadaadis siyaasadeed oo ka imanaya Nowogrodzka Street, oo tixraac u ah xarunta xisbiga mucaaradka ah ee Law and Justice (PiS).
“Tani ma noqon doonto gudashada waajibaadka dastuuriga ah ee taliyaha guud ee ciidamada qalabka sida,” ayuu yiri Sikorski, isagoo intaas ku daray inuu rajeynayo in ciidamada iyo hay’adaha amniga ay si cad u muujin doonaan aragtidooda haddii go’aan noocaas ah la qaato.
Khilaafkan wuxuu muujinayaa xiisadaha sii kordhaya ee gudaha EU ee ku saabsan sida loola tacaalayo duullaanka Ruushka ee Ukraine, iyadoo Poland ay riixeyso cunaqabateyn adag iyo taageero milatari oo qoto dheer, halka Hungary ay weli diidan tahay tallaabooyin ay u aragto kuwo waxyeelleynaya madax-bannaanideeda iyo dhaqaalaheeda.
Iyadoo dagaalku galay sannadkiisii afraad, diblomaasiyiinta Brussels waxay ka cabsi qabaan in xanibaadaha soo noqnoqda ee dalalka xubnaha qaarkood ay curyaamin karaan go’aan-qaadashada EU xilli midnimo loo arko mid lama huraan ah.