Ra’iisul Wasaaraha Hindiya, Narendra Modi, ayaa khudbad ka jeediyey Baarlamaanka Israa’iil ee Knesset, halkaas oo uu ku sheegay in “aysan jirin sabab u qalanta in dad rayid ah la dilo.” Wuxuu si cad u cambaareeyey argagixisada, isaga oo adkeeyey in dilka dadka aan waxba galabsan aan marnaba loo heli karin cudurdaar.
Modi wuxuu tacsi u diray qoysaska dhibbanayaashii weerarkii ay fulisay Hamas 7-dii Oktoobar 2023, isagoo sheegay in Hindiya ay la wadaagto xanuunka Israa’iil. Wuxuu ku celiyey in Hindiya ay leedahay siyaasad adag oo ka dhan ah argagixisada, islamarkaana aysan aqbalayn laba-wajiileyn marka ay timaaddo la dagaallanka falalka noocaas ah.
Dhankiisa, Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ayaa amaanay Modi iyo mowqifka Hindiya, isagoo tilmaamay xiriirka labada dal inuu yahay mid istiraatiji ah oo sii xoogeysanaya. Khudbaddan ayaa loo arkaa mid muujinaysa xoojinta xiriirka u dhexeeya Hindiya iyo Israa’iil, iyadoo isla markaasna lagu celinayo baaq nabadeed iyo in la joojiyo dilka rayidka.
Falcelinta
Arrinta mowqifka Hindiya ee ku aaddan dagaalka u dhexeeya Israa’iil iyo Falastiin waa mid ay si weyn uga doodaan siyaasiyiinta, falanqeeyayaasha, iyo bulshada caalamka. Qodobada ugu waaweyn ee doodda ka taagan waxaa ka mid ah:
Hindiya oo uu hoggaamiyo Narendra Modi waxay si cad u cambaareysay weerarkii ay qaaday Hamas 7-dii Oktoobar 2023, waxayna ku tilmaantay fal argagixiso. Dad badan oo reer Galbeed ah iyo taageerayaasha Israa’iil waxay arkaan mowqifkan mid cad oo ka dhan ah argagixisada, isla markaana muujinaya in Hindiya ay la safan tahay Israa’iil marka ay timaaddo amniga.
Dhanka kale, qaar ka mid ah dalalka Carabta iyo kooxaha taageera Falastiin waxay sheegaan in Hindiya ay ka weecatay siyaasaddeedii hore ee dheellitirka ahayd, maadaama ay taariikh ahaan taageeri jirtay xuquuqda Falastiiniyiinta iyo xal laba dal ah. Waxay dood ka keenaan in inkastoo Hindiya ay ku celceliso taageerada xal laba dal ah, haddana hadalladeeda adag ee ka dhanka ah Hamas iyo xiriirka sii xoogeysanaya ee ay la leedahay Israa’iil ay muujinayaan isbeddel istiraatiji ah.
Qaar kale waxay tilmaamaan in xiriirka dhaqaale iyo midka difaaca ee u dhexeeya Hindiya iyo Israa’iil uu si weyn u kobcay tan iyo markii Modi xilka qabtay, taas oo saameyn ku yeelatay siyaasadda dibadda ee Hindiya. Israa’iil waxay Hindiya ka mid tahay macaamiisha ugu waaweyn ee hubka iyo tiknoolajiyada difaaca.
Sidoo kale waxaa jirta dood ku saabsan sida Hindiya u isku dayeyso inay isku dheellitirto xiriirkeeda dhow ee ay la leedahay Israa’iil iyo xiriirka ay la leedahay dalalka Khaliijka sida Saudi Arabia iyo United Arab Emirates, halkaas oo ay ku nool yihiin malaayiin Hindi ah kana yimaado tamar iyo maalgelin muhiim u ah dhaqaalaha Hindiya.
Ugu dambayn, mowqifka Hindiya waxaa lagu arkaa mid ku dhisan dano qaran (realpolitik), halkii uu ka ahaan lahaa mid ku saleysan mabda’ keliya. Qaar baa ku amaana dheellitirnaantaas, halka qaar kalena ay ku dhaliilaan in aysan si cad uga hadlin dhibaatada bani’aadamnimo ee ka jirta Gaza.