Cilmi‑baaris ballaaran oo ay daabacday hay’adda cilmi‑baadhista milatari ee Sweden ayaa bixisay faham qoto dheer oo ku saabsan sida basaasiintu uga howlgalaan gudaha Yurub. Daraasaddan waxaa laga sameeyay 70 kiis oo basaasnimo oo maxkamad lagu helay oo ka dhacay 20 waddan intii u dhaxaysay 2008 ilaa 2024, waxaana lagu ogaaday inay jiraan dhowr nooc oo basaasyo ah, in badan oo ka mid ahna ay ahaayeen dad caadi ah oo uusan qofna filayn in ay yihiin wakiillo sirdoon.
Daraasaddu waxay muujisay in basaasiintu ay wali halis weyn ku yihiin amniga Yurub. Qaar ka mid ah natiijooyinka muhiimka ah waxaa ka mid ah in Russia ay hogaamineyso, iyadoo laga helay in ku dhowaad 47 ka mid ah 70‑kii basaas ee la helay ay u shaqeynayeen danaha dowlad Ruush ah. Caqli‑baadhayaashu waxay ogaadeen in dadka lagu qasbo basaasnimo aysan inta badan ahayn askar xirfad leh, balse ay noqon karaan dad caadi ah sida arday, shaqaale ama qof ganacsade ah oo mararka qaar si qarsoodi ah u sii daaya xog muhiim ah, iyaga oo aan ogeyn in waxa ay bixinayaan uu dan u yahay dowlad shisheeye. Sababaha dadka loo adeegsado waa kala duwan yihiin: lacag, fikrad siyaasadeed, cadaadis, ama nidaamyo khiyaano ah oo lagu qancinayo inay sii daayaan xog sir ah.
Waxaa sidoo kale jira habab casri ah oo loo adeegsado basaasnimo oo ka baxsan hab dhaqameedka sirdoonka. Falal lagu qiyaasay inay yihiin hybrid war ama sabo tage waxay ku jiraan pakado laga soo geliyay Yurub oo loogu talagalay in lagu abuuro dhibaatooyin gudaha goobaha gaadiidka, falalasi oo lagu eedeeyay kooxo ku xiran hay’adaha sirdoonka ee Russia, iyadoo la adeegsanayo lacag digital ah si loo bixiyo magdhowga dadka loo adeegsado. Baaritaan madax bannaan ayaa sidoo kale muujiyay in sirdoonka Ruushka ay adeegsadaan barnaamijyo fariimo sida Telegram si ay u qoraan dadka ku hadla luuqada Ruushka ee ku nool Yurub si ay u ururiyaan macluumaad ku saabsan saldhigyada milateri ee NATO ama howlaha ciidamada. Fariimaha la bixiyo waxaa lagu sheegaa inay rabaan in la helo “indhaha iyo dhegaha” Yurub iyo Ukraine.
Sidoo kale waxaa jira warar kale oo muujinaya dhacdooyin la xiriira basaasnimo. Dalal badan oo Yurub ah ayaa maxaabiis ka qabtay shakhsiyaad lagu tuhunsan yahay inay u adeegayeen sirdoonka Ruushka, xitaa waxaa la xiray dumar iyo rag lagu eedeeyay inay ku lug lahaayeen shabakad basaasnimo magaalda Paris. Wadamada kale, sida Serbia, ayaa sidoo kale noqday meel sirdoon laga adeegsado, labo kooxood oo la xiriira GRU (hay’adda sirdoonka milateri ee Ruushka) ayaa lagu ogaaday inay dhex fureen weerar cyber ah oo ka dhan ah hay’ado Yurub la xiriira.
Cilmi‑baarista cusub wuxuu muujinayaa in basaasiintu aysan ahayn wax qura oo qarsoon, laakiin ay tahay hab hawleedyo badan leh oo adeegsada tiknoolajiyada, sirdoonka dhaqameed, iyo dadka aan ogeyn inay wakiillo u yihiin dowlado ajnabi ah. Waxaa si cad loo arkayaa in Yurub ay tahay bartilmaameed muhiim u ah hay’adaha sirdoonka ee caalamka, gaar ahaan kuwa Ruushka iyo sidoo kale kuwo kale sida Shiinaha iyo Iran, kuwaas oo sidoo kale la sheegay inay dadaal ku bixinayaan uruurinta macluumaad siyaasadeed iyo milateri.
Dowladaha Yurub ayaa ka jawaabay hanjabaadahan iyadoo la xoojiyay iskaashiga sirdoonka, la adkeeyay sharciyada la dagaalanka basaasnimada, lana sameeyay tallaabooyin lagu ilaaliyo xogaha iyo kaabayaasha muhiimka ah si looga hortago in shabakadaha basaasnimada ay sii fidaan mustaqbalka.
Ugu dambayn, basaasnimadu maanta waa isku darka farsamooyinka qarsoon ee dhaqameed iyo kuwa dijitalka ah, waxaana haatan loo baahan yahay ka hortag dhammaystiran oo ay dowladaha Yurub ku wajahaan hanjabaadaha ka imanaya sirdoonka caalamiga ah.