Guddiga Doorashooyinka Qaranka Itoobiya ee loo yaqaan National Election Board of Ethiopia ayaa shaaciyay qaabka cusub ee kuraasta Baarlamaanka Federaalka loo kala siiyay dowlad-deegaannada dalkaas, arrintaas oo dhalisay dood xooggan, gaar ahaan marka la eego saamiga la siiyay Dowlad Deegaanka Soomaalida (DDS).
Baarlamaanka Federaalka Itoobiya (House of Peoples’ Representatives) wuxuu ka kooban yahay 547 xildhibaan oo laga soo doorto 14 ismaamul (regional states) iyo labo maamul oo magaalo ah. Qaybinta kuraasta waxaa si rasmi ah loogu saleeyaa tirada dadka ku nool deegaannada, balse mar walba waxaa hareeya muran siyaasadeed.
Ismaamulka Oromada ayaa helay kuraasta ugu badan, maadaama uu yahay deegaanka ugu dadka badan dalka.
Dowlad Deegaanka Soomaalida (DDS) ayaa heshay tiro ka yar tan Tigree, inkasta oo dhulka DDS uu ka ballaaran yahay kan Tigree kana dad badan yahay taasoo ah bahdilaad loo geystay Soomaalida.
Tigree oo muddo dagaal iyo qalalaase ku jiray ayaa haddana helay kuraas ka badan DDS, taas oo dhalisay su’aalo la xiriira caddaaladda saamiga.
Dadka dhaliilaya qaabka loo qaybsaday kuraasta waxay ku doodayaan in:
Tirada dadka kaliya aan si hufan loo cusbooneysiin, maadaama tirakoob qaran oo dhammaystiran aan la helin sanadihii u dambeeyay.
Saamiga siyaasadeed uu door ku leeyahay go’aannada noocan ah, maadaama Baarlamaanka uu ansixiyo sharciyada, miisaaniyadda, isla markaana doorto Ra’iisul Wasaaraha.
Ra’iisul Wasaaraha Itoobiya Abiy Ahmed, oo ka soo jeeda Oromada, ayaa mucaaradkiisu ku eedeeyaan in nidaamka awoodda lagu xoojiyay deegaanka uu ka soo jeedo, inkasta oo dowladda federaalku ku adkeysanayso in kuraasta lagu saleeyay tirada dadweynaha.
Baarlamaanka Federaalka Itoobiya wuxuu: Ansixiyaa sharciyada dalka, Meelmariyaa miisaaniyadda qaranka, Doortaa Ra’iisul Wasaaraha. Kormeeraa hay’adaha fulinta.
Taasi waxay ka dhigeysaa kuraasta baarlamaanka kuwo leh miisaan siyaasadeed oo aad u weyn, maadaama cidda kuraasta badan haysata ay si toos ah u saameyn karto jihada siyaasadda iyo hoggaanka dalka.
Inkasta oo nidaamka Federaalka Itoobiya ku dhisan yahay qowmiyado, haddana mar kasta oo kuraas la qaybinayo waxaa soo baxa tuhun ah in awood qaybsigu u janjeero dhinacyo gaar ah. DDS oo ah deegaan leh dhul ballaaran iyo tiro dad oo lagu qiyaaso malaayiin, ayaa dareensan in saamigeeda uusan la jaanqaadi karin baaxaddeeda iyo doorkeeda juqraafiyeed.
Arrintan ayaa la filayaa inay sii huriso doodda ku saabsan:
Dib-u-eegista tirakoobka dadweynaha
Caddaaladda federaalka ku dhisan qowmiyadaha
Iyo saamiga awood-qaybsiga siyaasadeed ee mustaqbalka Itoobiya.
Haddii aad rabto, waxaan kuu diyaarin karaa falanqeyn gaar ah oo isbarbardhig ku sameyneysa Oromada, Tigreega iyo DDS marka la eego tirada dadka iyo kuraasta ay heleen.