Pancreatitis waa barar ku dhaca ganaca (pancreas). Bararku waa jawaabta dabiiciga ah ee difaaca jirka marka uu jiro dhaawac ama carqalad shaqo (irritation). Wuxuu sababi karaa barar, xanuun, iyo isbeddel ku yimaada sida ganacu u shaqeeyo.
Ganacu waa qanjir dheer oo fidsan oo ku yaalla gadaasha caloosha (stomach). Wuxuu ka caawiyaa jirka dheef-shiidka cuntada, wuxuuna nidaamiyaa sonkorta dhiigga.
Pancreatitis wuxuu noqon karaa:
- Mid degdeg ah (acute): Si lama filaan ah ayuu u bilaabmaa, wuxuuna noqon karaa mid fudud ama mid daran.
- Mid daba-dheer (chronic): Waa xaalad muddo dheer socota oo aan si fudud u bogsan. Waqti ka dib, dhaawaca ganaca wuu sii xumaan karaa wuxuuna sababi karaa nabar joogto ah (scarring).
Calaamadaha
Calaamadaha pancreatitis way kala duwanaan karaan.
Calaamadaha pancreatitis-ka degdegga ah (acute):
- Xanuun caloosha sare ah oo ka sii dara marka la cuno.
- Xanuun ka bilaabma caloosha sare kuna fida dhabarka ama garbaha.
- Xanuun ama dareen jilicsanaan marka caloosha la taabto.
- Qandho.
- Wadno garaac degdeg ah.
- Lalabbo iyo matag.
- Neefsasho ku qabata.
Calaamadaha pancreatitis-ka daba-dheeraada (chronic):
- Xanuun joogto ah oo caloosha sare ah.
- Xanuun ka sii dara marka la cuno.
- Miisaan lumis adigoon isku dayin.
- Shuban.
- Saxaro saliid leh oo ur xun.
- Calaamadaha macaanka (diabetes mellitus) sida harraad badan, gaajo badan, iyo kaadi badan.
Qaar ka mid ah dadka qaba pancreatitis daba-dheeraada waxay calaamado yeeshaan oo keliya marka dhibaatooyin (complications) soo baxaan.
Goorta Loo Baahdo Dhakhtar
Ballan la samee xirfadle caafimaad haddii aad qabto:
- Xanuun caloosha ah oo si lama filaan ah u bilaabma.
- Ama xanuun aan ka soo rayn.
Raadi gargaar caafimaad oo degdeg ah haddii xanuunku aad u daran yahay oo aadan awoodin inaad si deggan u fariisato ama uu nashada kuu diido.