Dowladda Israa’iil ayaa ansixisay soo jeedin lagu diiwaangelinayo qaybo ballaaran oo ka mid ah Daanta Galbeed inay noqdaan “hanti dowladeed”, arrintaas oo markii ugu horreysay la sameynayo tan iyo markii Israa’iil bilowday qabsashadeeda dhulka Falastiin sannadkii 1967.
Warbaahinta dadweynaha Israa’iil ee Kan ayaa Axaddii sheegtay in soo jeedinta ay gudbiyeen Wasiirka Maaliyadda Bezalel Smotrich, Wasiirka Caddaaladda Yariv Levin, iyo Wasiirka Difaaca Israel Katz.
Smotrich ayaa yiri: “Waxaan sii wadaynaa kacdoonka dejinta si aan u maamulno dhammaan dhulalkayaga.”
Diiwaangelinta dhulku waxay xaqiijisaa lahaansho joogto ah, balse inta badan dhulka Falastiiniyiinta si rasmi ah looma diiwaangelin, maadaama ay tahay geeddi-socod dheer oo adag, kaas oo Israa’iil joojisay 1967. Sharciga caalamiga ah ayaa dhigaya in quwadda qabsatay dhul aysan la wareegi karin ama dejin karin dhul ku yaalla dhul ay qabsatay.
Madaxtooyada Falastiin ayaa cambaareysay go’aanka dowladda Israa’iil, iyada oo ku tilmaantay “kordhin halis ah” oo si wax ku ool ah u burinaysa heshiisyadii la saxiixay isla markaana si cad uga hor imanaysa qaraarrada Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, sida ay sheegtay wakaaladda wararka Falastiin ee Wafa.
Katz ayaa ku tilmaamay tallaabadaas “tallaabo amni iyo maamul oo lama huraan ah oo loogu talagalay in lagu xaqiijiyo xakameyn, fulin iyo xorriyad buuxda oo ay Dawladda Israa’iil ku dhaqaaqdo aaggaas”, sida uu qoray wargeyska The Jerusalem Post.
Toddobaadkii hore, golaha amniga ee Israa’iil ayaa ansixiyay tallaabooyin ay hormuud ka ahaayeen Smotrich iyo Katz oo sii fududeynaya la wareegista sharci-darrada ah ee dhulka Falastiiniyiinta ee Daanta Galbeed ee la qabsaday.
“Go’aan aan waxba ka jirin”
Kooxda Falastiiniyiinta ee Hamas ayaa cambaareysay go’aanka Israa’iil, iyada oo ku tilmaantay isku day “lagu xadayo laguna Yuhuudaynayo dhulalka Daanta Galbeed ee la qabsaday iyada oo lagu diiwaangelinayo waxa loogu yeero ‘dhul dowladeed’.”
Kooxdaas, oo hoggaamisay weerarradii Oktoobar 2023 ee Israa’iil isla markaana la dagaallantay dagaalka ay Israa’iil ka waddo Gaza, ayaa ku tilmaantay ansixinta “go’aan aan waxba ka jirin oo ay soo saartay quwad qabsatay oo sharci-darro ah.”
Waxay intaa ku dartay: “Waa isku day lagu qasbayo dejinta iyo Yuhuudaynta dhulka si toos ah, iyadoo si cad loogu xadgudbayo sharciga caalamiga ah iyo qaraarrada Qaramada Midoobay ee khuseeya.”
Cambaareyn caalami ah
Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Urdun ayaa si adag u cambaareysay go’aanka Israa’iil, iyada oo ku tilmaantay “xadgudub cad oo ka dhan ah sharciga caalamiga ah.”
Afhayeenka wasaaradda, Fuad al-Majali, ayaa xaqiijiyay “diidmada buuxda iyo cambaareynta adag ee Boqortooyada ee go’aannada iyo isku day kasta oo Israa’iil ku doonayso inay ku soo rogaan madax-bannaanideeda iyo sharciyadeeda Daanta Galbeed ee la qabsaday,” sida lagu sheegay bayaanka.
Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Qatar ayaa sidoo kale cambaareysay tallaabada Israa’iil, iyada oo sheegtay inay u aragto “sii wadidda qorshayaasheeda sharci-darrada ah ee lagu duudsiinayo shacabka Falastiin xuquuqdooda.”
Qatar waxay ku adkaysatay baahida loo qabo isku duubni caalami ah si cadaadis loogu saaro Israa’iil inay joojiso qorshahaas “si looga fogaado cawaaqib xumo daran”, waxayna ku celisay mowqifkeeda “adag ee aan is beddelin ee taageerada qadiyadda Falastiin iyo adkeysiga shacabka Falastiin, iyadoo ku saleysan qaraarrada sharciyadda caalamiga ah iyo xal laba-dowladood.”
Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Masar ayaa sheegtay in tallaabooyinkan ay yihiin “xadgudub cad” oo ka dhan ah sharciga caalamiga ah iyo sharciga bani’aadannimada caalamiga ah, gaar ahaan Heshiiska Afraad ee Geneva, iyo sidoo kale qaraarrada Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, gaar ahaan Qaraarka 2334 ee 2016.