Dawladda cusub ee Waqooyi-bari ee Soomaaliya ayaa soo dhaweeysay ansixinta Baarlamaanka Federaalka ee dastuurka la cusbooneysiiyey, iyada oo arrintan ku tilmaamtay talaabo muhiim ah oo xoojinaysa nidaamka federaalka iyo dhismaha dowlad goboleedka.
War-saxaafadeed ay soo saartay Khamiistii, Wasaaradda Cadaaladda, Arrimaha Diinta iyo Dastuurka ee maamulkaasi waxay hambalyo u dirtay labada aqal ee Baarlamaanka Federaalka, Golaha Shacabka iyo Aqalka Sare, iyaga oo ku guuleystay dhammaystirka dib-u-eegista muddo dheer dib u dhacday.
Wasaaraddu waxay ku tilmaantay ansixinta dastuurka la cusbooneysiiyey inay tahay guul muhiim ah oo lagu xoojinayo qaab-dhismeedka siyaasadeed ee Soomaaliya, kadib sannado badan oo dalka uu ku jiray nidaam ku-meel-gaar ah.
“Dastuur dhammaystiran wuxuu aasaas u yahay nidaamka dowladnimada, kala-saarista hay’adaha iyo ilaalinta xuquuqda muwaadiniinta,” ayuu war-saxaafadeedku yiri.
Baarlamaanka Soomaaliya ee laba aqal ah ayaa ansixiyay dastuurka cusub Arbacadii, kulan wadajir ah oo ay yeesheen labada aqal, isagoo si rasmi ah u beddelaya dastuurkii ku-meel-gaarka ahaa ee la ansixiyay 2012-kii, dhammaadkii muddadii kala-guurka. Xildhibaanadu waxay sheegeen in wax-ka-beddelada ku saabsan Cutubyada 1 ilaa 13 ay cadeynayaan awood-qaybsiga u dhexeeya hay’adaha federaalka iyo dowlad goboleedyada, qeexayaan waajibaadka hay’adaha, isla markaana xoojiyaan nidaamka federaalka.
Wasaaradda Waqooyi-bari waxay sheegtay in dhamaystirka dastuurka uu ka caawin doono yareynta khilaafaadka sharci iyo maamul, iyadoo si cad u qeexaysa awoodaha hay’adaha federaalka iyo kuwa goboleedyada.
Sidoo kale, waxay ku baaqday in hay’adaha federaalka, maamulada goboleedyada iyo bulshada rayidka ah ay sii wadaan wadahadalka ku saabsan hirgelinta dastuurka, si loo hubiyo in dukumeentigu ka turjunto midnimada qaran.
“Waxaan ku boorinaynaa labada aqal ee Baarlamaanka in ay sii wadaan dadaalkooda si loo dhammaystiro geeddi-socodka ka haray dastuurka, isla markaana la ilaaliyo midnimada, xasiloonida iyo horumarka Soomaaliya,” ayay tiri wasaaraddu.
Dastuurkii ku-meel-gaarka ahaa ee Soomaaliya 2012-kii wuxuu dhisay hay’ado federaal oo joogto ah, balse wuxuu ka tagay qodobo muhiim ah oo aan la xalin, iyadoo dowlado isku xigxiga ay ballanqaadayeen dib-u-eegis dhammaystiran. Geeddi-socodkaas ayaa si isdaba-joog ah dib ugu dhacay khilaafaad siyaasadeed oo u dhexeeyay dowladda federaalka iyo dowlad goboleedyada.