NATO: Turkigu waa qaabeeyaha siyaasadda isbaahaysiga waana furaha xasiloonida garabka koofurrd

by Heemaal
5 minutes read

Türkiye waxay door muhiim ah ka ciyaartaa istaraatiijiyadda ka-hortagga ee NATO iyo dadaallada lagu ilaalinayo xasilloonida garabka koonfureed ee isbahaysiga, sida uu sheegay sarkaal sare oo ka tirsan NATO, isagoo muujiyay muhiimadda sii kordheysa ee Ankara xilli NATO ay hormarineyso hab amni oo “360-degree” ah ka hor shir soo socda oo lagu qabanayo Ankara.

Wareysi gaar ah oo uu siiyay Anadolu Agency, Javier Colomina, wakiilka gaarka ah ee xoghayaha guud ee NATO u qaabilsan deriska koonfureed, ayaa ku tilmaamay Türkiye inay tahay ciyaaryahan dhexe oo qaabeeya siyaasadda isbahaysiga ee ku wajahan Badda Mediterranean-ka iyo guud ahaan deriska koonfureed, isagoo xusay awooddeeda milatari, juqraafi ahaan meesha ay ku taallo, iyo kaalinteeda firfircoon ee amniga gobolka.

“Türkiye waxay ciyaartaa door lama huraan ah… waa dal caan ku ah awoodda uu u leeyahay sugidda xeebaha, bixinta qalabka warshadaha difaaca, iyo kartida ciidamadiisa qalabka sida; waana mid ka mid ah xulafadeenna ugu go’aansan,” ayuu yiri.

“Gaar ahaan Mediterranean-ka, waxay door weyn ka qaadataa hubinta in baddan ay noqoto meel ammaan ah, iyada oo ay weheliyaan xulafada kale.”

Colomina wuxuu sheegay in Ankara ay door muhiim ah ku lahayd sameynta Qorshaha Waxqabadka Deriska Koonfureed ee NATO, ayna weli si weyn u taageerto hirgelintiisa, gaar ahaan iyadoo NATO ay xoojinayso ka-hortagga iyo adkeysiga khataro isku xiran oo u dhexeeya argagixisada, tahriibka sharci-darrada ah, illaa tartanka juqraafi-siyaasadeed.

“Deriska Koonfureed waa mowduuc muhiim u ahaa isbahaysiga sanado badan, balse sanad iyo bar ka hor ayaan go’aansannay inaan ansixinno Qorshaha Waxqabadka Deriska Koonfureed,” ayuu yiri, isagoo xusay in Türkiye ay “door aad u muhiim ah” ku lahayd arrintaas.

Qorshaha Deriska Koonfureed iyo shir madaxeedka Ankara

Colomina wuxuu sheegay in Qorshaha Deriska Koonfureed uu ku dhisan yahay tiirar ay ka mid yihiin wada-hadal siyaasadeed, iskaashi wax-ku-ool ah, joogitaan goboleed, iyo isku-duwid lala yeesho ururro sida African Union, United Nations, European Union, Gulf Cooperation Council, iyo Arab League, isagoo xusay in qorshuhu si weyn ugu tiirsan yahay iskaashiga xulafada.

“Tiirarkaas oo dhan… waxaa si cad uga muuqday taageerada Türkiye,” ayuu yiri.

Shir madaxeedka NATO ee lagu qabanayo Ankara ayaa la filayaa inuu diiradda saaro hirgelinta go’aannadii lagu gaaray shirkii sannadkii hore ee ka dhacay The Hague, oo ay ku jiraan kordhinta bartilmaameedka maalgashiga difaaca iyo sii wadidda taageerada Ukraine.

Colomina wuxuu carrabka ku adkeeyay in goobta shirku leedahay muhiimad astaan iyo istaraatiiji ah.

“In shirkan lagu qabto juqraafi ahaan deriska koonfureed—sida Ankara—waxay macno weyn u leedahay Qorshaheenna Deriska Koonfureed, habka aan ula shaqeyno wada-hawlgalayaasha, iyo shaqada aan qabannay labadii sano ee la soo dhaafay,” ayuu yiri.

Amniga Mediterranean-ka Bari iyo doorka Türkiye

Isagoo ka hadlayay mudnaanta NATO ee Mediterranean-ka Bari, Colomina wuxuu xusay qaab-dhismeedyo wada-shaqeyn oo soo jireen ah sida Wadahadalka Mediterranean-ka, oo la bilaabay in ka badan 30 sano ka hor, iyo doorka xulafada koonfureed.

“Waxaan leenahay wada-hawlgalayaal Mediterranean-ka iyo xulafada ka ciyaara door dhinaca koonfureed ee isbahaysiga, laga bilaabo Türkiye… ilaa Giriigga, Boortaqiiska, Isbaanishka, iyo Talyaaniga,” ayuu yiri, isagoo xusay dadaallada lagu sugayo marinnada tamarta iyo gaadiidka badda.

Wuxuu sheegay in Türkiye si gaar ah u saameyn weyn ugu leedahay amniga gobolka sababo la xiriira awooddeeda milatari iyo booskeeda istaraatiijiga ah, isla markaana ay si weyn uga qayb qaadato hubinta in Mediterranean-ku noqdo “badd ammaan ah.”

Habka amniga 360-degree iyo khataraha koonfureed

Fikradda difaaca ee isbeddelaysa ee NATO waxay diiradda saareysaa khataraha ka imanaya dhammaan jihooyinka istaraatiijiga ah—waqooyi, bari, galbeed iyo koonfur—taasoo ka tarjumeysa jawi amni oo isku xiran, ayuu yiri Colomina.

“Habka 360-degree waa xudunta wax kasta oo aan qabanno,” ayuu sharxay, isagoo ku xiray istaraatiijiyadda qorsheynta difaaca wadajirka ah iyo dadaallada ka-hortagga ee guud ahaan aagga Euro-Atlantic.

Wuxuu tilmaamay caqabado sii kordhaya oo ka jira deriska koonfureed, oo ay ku jiraan argagixiso, tahriib sharci-darro ah, amniga badda iyo tamarta, hanjabaado cyber ah, iyo tartan juqraafi-siyaasadeed oo ay ku lug leeyihiin Ruushka, Shiinaha, iyo Iiraan.

Jawaabta NATO waxay ku dhisan tahay iskaashi lala yeesho shabakad ballaaran oo wada-hawlgalayaal ah, oo ay ku jiraan 12 wada-hawlgalayaal koonfureed oo ka mid ah 35-ka wada-hawlgalayaal ee caalamiga ah, sida uu sheegay Colomina.

“NATO ma aha inay noqoto jawaab-bixiyaha ugu horreeya dhammaan arrimahan,” ayuu yiri, isagoo carrabka ku adkeeyay barnaamijyada dhisidda awoodda iyo iskaashiga si kor loogu qaado xasilloonida.

Isbahaysigu wuxuu si dhow ula socdaa horumarka ka socda Suuriya, Lubnaan, Qasa, Gacanka Carabta, iyo Badda Cas, ayuu yiri, isagoo xusay baahida loo qabo in la gacan siiyo xasilloonida iyada oo aan mar walba la qaadan door hoggaamineed oo hawlgallo toos ah.

Midnimada isbahaysiga iyo Qodobka 5aad

Isagoo ka jawaabaya doodaha ku saabsan qaybsiga culayska iyo kalsoonida difaaca wadajirka ah, Colomina wuxuu sheegay in NATO ay weli tahay mid xooggan oo mideysan kadib go’aannadii lagu gaaray shirkii 2024 ee ka dhacay The Hague.

“Waxaan qabannay shir taariikhi ah xagaagii hore, halkaas oo aan ku qaadannay go’aanno taariikhi ah oo ku saabsan kordhinta maalgashiga ilaa 5%,” ayuu yiri, isagoo ku tilmaamay tallaabadaas caddeyn muujineysa “caafimaadka wanaagsan” ee isbahaysiga iyo sida ay uga go’an tahay dammaanadaha difaaca wadajirka ah ee Qodobka 5aad.

Wuxuu xusay in xulafada badankood ay si weyn u kordhiyeen kharashaadka iyo awoodaha difaaca, isagoo sidoo kale adkeeyay doorka Mareykanka ee NATO.

“Taas macnaheedu ma aha in Mareykanku naga tagayo. Weli waxay leeyihiin 80,000 askari oo ku sugan Yurub,” ayuu yiri, isagoo intaas ku daray in kordhinta tabarucaadda Yurub iyo Kanada ay sii xoojin doonto isbahaysiga.

Ammaanta Türkiye xuska sannad-guurada NATO

Isagoo hambalyo u diray Türkiye munaasabadda 74-guurada ku biiristeeda NATO, Colomina wuxuu ku tilmaamay Ankara dal si weyn uga qayb qaata amniga iyo dadaallada difaaca ee isbahaysiga.

“Türkiye waxay si weyn uga qayb qaadataa dadaalladeenna amni iyo difaac, gaar ahaan deriska koonfureed, iyadoo ka mid ah dalalka si toos ah ugu nugul caqabadaha halkaas ka jira,” ayuu yiri, isagoo ammaanay warshadaha difaaca iyo awoodaha milatari ee dalka ee berriga, badda iyo hawada.

“Aad ayaan ugu faraxsanahay shaqada aan sii wadno inaan la qabanno saaxiibadeenna Turkiga meel kasta oo aan ka hawlgalno iyo Brussels, halkaas oo aan si maalinle ah uga wada shaqeyno,” ayuu raaciyay.

-
00:00
00:00
Update Required Flash plugin
-
00:00
00:00

Adblock Detected

Please support us by disabling your AdBlocker extension from your browsers for our website.