Sawirka muujinaaya dhamaam qormadani waxaad ka helaysaa halka hoose.

Waa Maxay Osteoarthritis?

Osteoarthritis waa cudur ku dhaca kala-goysyada marka carjawda (cartilage – unug jilicsan oo daboola dhamaadka lafaha) ay duugto ama baaba’do.

Marka carjawdu yaraato:

• lafaha ayaa is xoqaya
• xanuun iyo barar ayaa dhacaya
• dhaqdhaqaaqa kala-goysyadu wuu yaraadaa.

Badanaa wuxuu ku dhacaa:

• gacmaha
• jilbaha
• miskaha
• laf-dhabarta.

Calaamadaha

Calaamadaha ugu badan waxaa ka mid ah:

• Xanuun marka la dhaqaaqo ama ka dib dhaqdhaqaaq
• Adkaansho kala-goys gaar ahaan marka hurdada laga soo tooso
• Barar
• Dabacsanaan yar
• Dhawaaq kala-goys marka la dhaqaaqo
• Bone spurs (korriimo lafo yar yar).

Sababaha

Sababta ugu weyn waa duugga carjawda kala-goysyada.

Marka carjawdu baaba’do:

• lafaha ayaa is xoqaya
• kala-goysku dhaawacmaa.

Cudurku wuxuu sidoo kale saameeyaa:

• lafaha
• seedaha (ligaments)
• gudaha kala-goyska.

Waxyaabaha Kordhiya Halista

Waxyaabaha kordhiya khatarta cudurka waxaa ka mid ah:

• Da’da oo sii kordha
• Cayilka
• Dhaawacyada kala-goysyada
• Cadaadis soo noqnoqda (shaqo ama ciyaar)
• Hiddo-side (genetics)
• Qaab khaldan oo lafaha ah
• Cudurrada sida sonkorowga (diabetes).

Dhibaatooyinka

Haddii cudurku sii xumaado wuxuu sababi karaa:

• xanuun joogto ah
• adkaansho kala-goys
• dhibaato qabashada shaqooyinka maalinlaha ah
• niyad-jab
• dhibaato hurdo.

Sida Loo Ogaado (Diagnosis)

Dhakhtarku wuxuu isticmaalaa:

1. Baaritaanka jirka

• xanuunka
• bararka
• dabacsanaanta.

2. Sawirro

• X-ray
• MRI

3. Baaritaan shaybaar

• dhiig
• dareeraha kala-goyska.

Daaweynta

Osteoarthritis si buuxda looma daweyn karo, laakiin daaweyntu waxay yareyn kartaa calaamadaha.

Daawooyinka

• Acetaminophen
• Ibuprofen
• Naproxen
• Duloxetine

Daaweyn kale

• Physical therapy (jimicsi caafimaad)
• Occupational therapy
• TENS (koronto yar oo xanuunka yareysa).

Qalliinka

Haddii daaweynta kale shaqayn weydo waxaa la sameyn karaa:

• Cortisone injections
• Hyaluronic acid injections
• Osteotomy (sixidda lafaha)
• Joint replacement (beddelidda kala-goyska).

Is-daryeel

Waxyaabaha caawin kara:

Jimicsi

• socod
• dabaal
• baaskiil

Miisaanka oo la dhimo

Miisaanka badan wuxuu culays saaraya jilbaha iyo miskaha.

Kul iyo qabow

• kul → murqaha nasiiya
• qabow → bararka yareeya.

Qalabka taageerada

• ul socod
• suunka jilbaha
• qalab gacanta caawiya.

Daaweyn Kale

Hababka kale ee caawin kara:

• Acupuncture
• Glucosamine iyo chondroitin
• Omega-3 fatty acids (kalluunka iyo fish oil).

Heemaal Health.