Ciidamada Booliska Somaliland, oo kaashanaya Ciidamada Nabadgelyada DD.Somalida, ayaa hawlgal qorshaysan oo ay sameeyeen gacanta kusooo dhigay eedaysane Cabdirisaaq Aadan Rooble, kaas oo ku eedaysan inuu 31-03-2026 dil u geystay Marxuum Maxamed Axmed Kaahin.

Kadib hawlgal dheer iyo baadhitaan ay sameeyeen Ciidanku , ayaa eedaysanaha lagu qabtay tuulada Magaalo Xaali, waxaana si degdeg ah loo horgayn doonaa hay’adaha garsoorka.

Taliska Ciidanka Booliska JSL waxa uu u mahadcelinayaa dhammaan cid kasta oo ka qayb qaadatay hawlgalkan lagu soo qabtay eedaysanaha.

Mareykanka ayaa muwaadiniintiisa ku amray ineysan u safrin shan Deegaan oo kamid ah dalka Itoobiya.

Wasaarada Arrimaha Dibada ee Maraykanka ayaa soo saartey digniin heerka afraad ah, taasoo muujineysa in muwaadiniinta Mareykanku gabi ahaanba ka fogaadaan iney u safraan Deegaamada Tigreega, Canfarta, Amxaarada, Gambella iyo Benishangul Gumuz, sababo la xidhiidha khataraha ammni oo sii kordhaya sida dagaalada hubeysan, dambiyada iyo afduubka

Itoobiya ayaa muujisay in ay joogsatay farogalinta Soomaaliya tan iyo markii uu xilka qabtay RW Abiy Axmed 8 sano ka hor.

“Sannad-guurada 8-aad ee xukuumadda Rayasal Wasaare Abiy Axmed waxay muujinaysaa isbeddelka ku yimid xidhiidhka Geeska Afrika, iyadoo la xoojiyay iskaashiga Itoobiya iyo Soomaaliya ee ku qotoma is-dhexgal dhaqaale iyo xasilooni.” — Safaaradda Itoobiya ee Muqdisho ayaa qortay, ka dib markii DFS ay la wareegtey maamulka KGS oo ay nabad ilaalin u joogto Itoobiya.

Hay’adaha sirdoonka Mareykanka ayaa la sheegay inay aaminsan yihiin in Iiraan aysan diyaar u ahayn inay gasho wada-hadallo dhab ah oo lagu soo afjarayo dagaalka, sida ay werisay The New York Times oo soo xiganaysa saraakiil Mareykan ah.

Sirdoonka Mareykanka ayaa si deg deg ah uga falceliyey wararka Trump ee la xariira in isbedel uu ka dhex socdo uuna burburayo nidaamka dalka Iran, xogta ay gudbiyeen Sirdoonka US waxay sheegeen in aysan jirin wax calaamado ah oo muujinaya in uu burburayo nidaamka Iran.sida ay sheegtay warbaahinta NBC NEWS,

Saraakiisha ayaa u sheegay wargeyska in jamhuuriyadda Islaamiga ah ay u aragto inay ku jirto meel awood leh, isla markaana aysan khasab ku ahayn inay aqbasho dalabaadka Mareykanka ee heshiis.

Afayeenka Baarlamanka Iiraan ayaa yidhi “Todoba milyan oo Iiraniyiin ah ayaa diyaar u ah iney qoriga qaataan oo ku biiraan dagaalka ka dhanka ah Mareykanka iyo ISRL.”

Waxay sidoo kale sheegeen in inkastoo Tehran ay diyaar u tahay inay sii hayso waddooyinka diblomaasiyadda, haddana aysan kalsooni ku qabin Washington, isla markaana aysan rumaysnayn in Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump uu dhab ka yahay wadahadallada.

Dhanka kale, Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Iiraan ayaa ku eedeysay Mareykanka inuu soo jeedinayo dalabyo xad-dhaaf ah oo aan macquul ahayn, waxayna beenisay in ay jiraan wada-hadallo ku saabsan xabbad-joojin.

“Farriimo ayaa naga soo gaaray dhexdhexaadiyayaal, oo ay ku jirto Pakistan, balse ma jiro wadahadal toos ah oo aan la leenahay Mareykanka,” ayuu yiri afhayeenka wasaaradda arimaha Dibedda, Esmaeil Baqaei, sida ay baahisay wakaaladda ISNA.

Wuxuu intaas ku daray, hadal laga sii daayay telefishinka dowladda, in Iiraan ay diyaar u tahay inay ka jawaabto weerar kasta, oo ay ku jirto duullaan dhulka ah.

Afhayeen u hadlay militariga Iran ayaa sheegay in qiimeynta ay sameeyeen Mareykanka iyo Israel ee ku saabsan awoodda milatari ee Iran ay tahay mid aan dhameystirneyn, isagoo uga digay in aan la dhayalsan awoodda Iran.

Afhayeenka Xarunta Dhexe ee Khatam al-Anbiya ayaa sheegay in goobihii la bartilmaameedsaday ay ahaayeen kuwo xaddidan, isla markaana wax soo saarka milatari ee muhiimka ah uu weli ka socdo meelo kale.

Wuxuu sidoo kale ka digay in cid kasta oo ka dambeysay weerarrada lagu qaaday Iran ay la kulmi doonto cawaaqib aad u xun , isagoo intaa ku daray in Tehran ay qaadi doonto tallaabooyin aargoosi oo ka xoog badan kana ballaaran.

Dowladda Maraykanka ayaa qaaday tallaabadii ugu horreeysay ee ay kaga jaawabayso hannaankii Golaha Shacabka ay ku meelmariyeen Dastuurka cusub, waxaaa laga mamnuucay dalkaas inuu gali karo Guddoomiyaha Golaha Shacabka Aadan Maxamed Nuur Madoobe. Tallaabadan ayaa timid xilliga Guddoomiyah Golaha Shacabka uu sidoo kale lug leeyahay arrimo lid ku ah dowlad wanaaga.

Waxaa sidoo kale liiska la mamnuuay ku jira saraakiisha Wasaaradda Maaliyadda ee ka qeybgali lahaa shirar ka dhacaya Washington iyada oo aan wax ogeysiis horudhac ah la bixin. Dalku ku galka aan xaiijinnay in la baabi’iyay waa noocyada loo yaqaano A2 oo ah dal ku galka la siiyo diblomaasiyiinta iyo shaqaalaha u tagaya waajibaad qaran, B1 oo ah dal ku gal la siiyo ganacsatada iyo B2 oo loogu tala galay booqashooyinka gaarka ah iyo dalxiiska.

Fariin-danabeedka loo diray mas’uuliyiinta oo ay ku jiraan Wasiiro, La-taliyeyaal iyo xubno ka tirsan qoysaska masuuliyiin sare ayaa muujinaya in tallaabadani aysan ku koobnayn dhowr qof oo keliya, balse ay saameyneyso hoggaanka sare ee dalka.

Tallaabadan ayaa ka dhigan in Dowladda Maraykanka ay saluugsan tahay hab dhaqanka maamulka haatan jira iyo tallaabooyinka la xiriira musuqa ee ay ku jiraan xubno sarsare oo ka tirsan Dowladda Federaalka.

Warar aanu ka helnay diblomaasiyiin reer Galbeed ah oo ku sugan Soomaaliya ayaa muujinaya in dareenkan uusan ku koobnayn Maraykanka oo kaliya bale ay la qabaan dalal ka tirsan deeqbixiyeyaasha.

Sidoo kale, Baanka Adduunka ayaa ka baarana dagaya qorahe lagu hakinayo miisaaniyad kabka Dowladda marka la gaari 14ka Abriil 2026 oo ku eg muddo xileedka sharciga ah ee hay’adaha sharcidejinta, waxaana istaagaya dhammaan dhaqaalaha ay Beesha Caalamka ku taakulayso Xukuumadda Fderaalka wixii ka dambeeya 15ka May, sida ay noo xaqiijiyeen saraakiil ka tirsan Xafiiska Madaxweynaha oo arrintan si dhaw ula socda.

Soomaaliya ayaa ah dal ku tiirsan taageerada dhaqaale iyo midda diblomaasiyadeed ee Beesha Caalamka, waxaana sii kordhaya tuhunka ay laga qabo Madaxweyne Xasan Sheekh ee ah inuu doonayo inuu dalka ku maamulo digreetooyin, lana baabi’iyo hannaanka Federaalka.

Dalalka khaliijka ayaa qorsheynaya inay shidaalkooda ka soo wareejiyeen dhuumaha qaada ee looga dhoofiyo dekedaha ku yaalla marin-biyoodka Hormuz oo ay xakameyso Iiraan.

Dalalkan khaliijka ayaa dhammaan aa beddelkeeda qorsheynayaan in shidaalka khaliijka laga dhoofiyo Badda Cas, iyadoo la marayo dekedda ku taal gabeedka Sacuudiga ee Yanbu ee Badda Cas,sida uu weriyey wargeyska Financial Times.

Tallaabadan haddii ay dalalkan ku dhaqaaqaan waxay sare u qaadaysa muhiimada badda cas, balse Iiraan ayaa wali awood u yeelanaysa inay xakameyso, sabab la xiriirta taageerrada Xuutiyiinta, iyadoo aan la jarin xiriirka Iiraan iyo Xuutiyiintana , ma jirayo isbeddel.

Madaxweynaha Faransiiska Emmanuel Macron ayaa si cad uga horyimi damaca Trump ee xoog lagu furo marinka Hormuz, wuxuuna ku sheegay hadalladaas inay yihiin kuwo aan habboonayn in laga jawaabo.

Arrimaha istaraatiijiga ah, Madaxweynaha Faransiiska ayaa sheegay in maamulka Trump uu si joogto ah u bixiyo fariimo iska soo horjeeda.

“Hadalku aad buu u badan yahay,” ayuu yiri, isagoo raaciyay: “wax walba waxay u socdaan jihooyin kala duwan. Laakiin dhammaanteen waxaan u baahan nahay xasillooni, deggenaansho, iyo ku laabashada nabadda. Tani ma aha riwaayad.”

“Haddii aad rabto inaad dhab ka noqoto, ma sheegi kartid maalin kasta wax ka soo horjeeda wixii aad sheegtay maalintii ka horreysay.”

Trump ayaa isna ku sifeeyey Macron in ay maankiisa dhaawacday dharbaaxadii Afadiisa “Marwadiisa”, isagoo kutilmaamay nin aan waxba garan karin.

Dagaalka Iran ayaa isku diray Xulufadii awooda badneyd ee NATO, taas oo hadda kala dhaqaaq ah.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Shiinaha ayaa ku baaqday xabbad-joojin degdeg ah, iyadoo muujisay walaac ku aaddan xiisada sii kordhaya ee ka dhalatay dagaalka ka dhanka ah Iiraan.

Madaxweynaha Ruushka Vladimir Putin ayaa sheegay in dalkiisu “uu diyaar u yahay inuu sameeyo wax kasta oo suuragal ah si xaaladda Bariga Dhexe loogu soo celiyo degganaansho caadi ah,” isagoo muujiyay dadaal diblomaasiyadeed oo lagu dejinayo xiisadaha gobolka.

Afhayeenka wasaaradda, Shiinaha Mao Ning, ayaa ugu baaqay dhammaan dhinacyada ku lugta leh inay joojiyaan howlaha milatari, kaddib markii Madaxweynaha Mareykanka, Donald Trump, uu ku hanjabay weerarro culus oo ka dhan ah jamhuuriyadda Islaamiga ah toddobaadyada soo socda.

“Hababka milatari si aasaasi ah uma xallin karaan dhibaatada, halka sii kordhinta colaadduna aysan dan ugu jirin dhinacna,” ayay Mao Ning ka sheegtay shir jaraa’id, iyadoo ku boorrisay dhinacyada ay khusayso inay si degdeg ah u joojiyaan howlaha milatari”.

Iyadoo la hadlaysay warbaahinta, afhayeenku waxay sidoo kale sheegtay in sababta asaasiga ah ee qalalaasaha ka jira marin-biyoodka Marinka Hormuz ay tahay falal milatari oo sharci-darro ah oo ka socda halkaas. Waxay intaas ku dartay in dhammaan dhinacyadu ay waajib ku tahay inay ka fogaadaan tallaabooyin horseedi kara saameyn ka sii daran oo ku timaadda dhaqaalaha caalamka iyo amniga tamarta.

Wasaaradda Dekadaha iyo Gaadiidka Badda ee Xukuumadda Federaalka Soomaaliya ayaa si rasmi ah u diiwaangelisay markabkii ugu horreeyay ee qaata calanka Soomaaliya tan iyo burburkii dalka, iyadoo tallaabadan lagu tilmaamay mid taariikhi ah oo dib u soo nooleyneysa sumcadda iyo awoodda badda ee dalka.

Markabka la diiwaangeliyay oo lagu magacaabo “Guney” (IMO 8230417) ayaa hadda si rasmi ah loogu diiwaangeliyay calanka Soomaaliya, kadib markii la dhammeystiray dhammaan shuruucdii iyo nidaamyadii looga baahnaa dal kasta oo bixiya calan maraakiib.

Wasiirka Wasaaradda Dekadaha iyo Gaadiidka Badda, Cabdulqaadir Maxamed Nuur, ayaa sheegay in tallaabadan ay astaan u tahay horumar weyn oo laga gaaray dib-u-dhiska hay’adaha badda iyo kalsoonida caalamiga ah ee Soomaaliya.

“Maanta waa maalin muhiim ah oo muujinaysa in Soomaaliya ay dib ugu soo laabatay kaalinteedii caalamiga ahayd ee dhinaca maraakiibta,” ayuu yiri wasiirku.

Diiwaangelinta markabkan ayaa timid kadib heshiis is-afgarad (MoU) oo Wasaaraddu la saxiixatay shirkadda Somali Ship Register Limited, taas oo lagu aas-aasayo diiwaan rasmi ah oo maraakiibta adeegsata biyaha Soomaaliyeed.

Heshiiskan ayaa la filayaa inuu sahlo in milkiilayaasha maraakiibta ay si fudud ugu diiwaan geliyaan maraakiibtooda calanka Soomaaliya.

Wasaaradda Dekadaha iyo Gaadiidka Badda ayaa ugu baaqday ganacsatada iyo milkiilayaasha maraakiibta Soomaaliyeed inay ka faa’iideystaan fursaddan cusub, ayna ku diiwaan geliyaan maraakiibtooda calanka qaranka, si ay uga qeyb qaataan horumarinta dhaqaalaha dalka.

Wasaaradda ayaa ku tilmaamtay Tallaabadan mid qeyb ka ah qorshaha ballaaran ee Xukuumadda ay ku xoojineyso maamulka iyo horumarinta kheyraadka badda, iyadoo la hiigsanayo in Soomaaliya ay noqoto dal la tartama kuwa kale ee hormuudka ka ah adeegyada maraakiibta caalamka.

Waa Markii ugu horreysay burburkii kadib uu magaalada Muqdisho ka dhaqaaqay Markab ku diiwaan-gashan magaca Soomaaliya islamarkaana uu ka dul-babanayo Calanka Soomaaliya.