Trump wuu ka noqday hanjabaaddii canshuuraha, wuxuuna sheegay inuusan adeegsan doonin xoog si uu u qabsado Greenland
Madaxweynaha Mareykanka ayaa sheegay in lala gaaray “qaab-heshiis mustaqbalka ah” oo ku saabsan Greenland iyo guud ahaan gobolka Arctic, isaga iyo xoghayaha guud ee NATO, Mark Rutte.
Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa ka laabtay hanjabaaddii uu ku doonayay inuu ku soo rogo canshuuro dalalka Yurub ee ka soo horjeeday qorshihiisa ah inuu la wareego Greenland, wuxuuna meesha ka saaray adeegsiga xoog si loo qabsado dhulkaas. Tani waa isbeddel lama filaan ah oo weyn oo ku yimid muran hoos u dhigay xiriirka u dhexeeya Mareykanka iyo Yurub heerkii ugu xumaa tobannaan sano.
Trump ayaa Arbacadii sheegay inuusan sii wadi doonin canshuurihii uu qorsheynayay, kadib markii isaga iyo Xoghayaha Guud ee NATO Mark Rutte ay ku heshiiyeen “qaab” lagu gaari karo heshiis mustaqbal ah oo ku saabsan Greenland iyo gobolka Arctic.
“Haddii xalkaan la dhammeystiro, wuxuu noqon doonaa mid weyn oo faa’iido u leh Mareykanka iyo dhammaan dalalka NATO,” ayuu Trump ku yiri qoraal uu soo dhigay Truth Social, kaddib kulan uu la yeeshay Rutte oo ka dhacay hareeraha Shirweynaha Dhaqaalaha Adduunka ee Davos, Switzerland.
Trump wuxuu sheegay in wadahadallo kale ay socdaan oo ku saabsan qorshihiisa “Golden Dome”, oo ah nidaam difaac gantaallo, iyo sidoo kale arrimaha dhulkaas. Qoraalka Trump faahfaahin kama bixin qaabka heshiiska.
Hadal kooban oo uu siiyay wariyeyaasha Davos, madaxweynaha Mareykanka wuxuu sheegay in qaabku uu ka hadlayo “amniga, macdanta, iyo wax walba oo kale”.
Wareysi uu Arbacadii siiyay Fox News, Rutte wuxuu bixiyay faahfaahin yar oo ku saabsan qaabka, wuxuuna ka leexday su’aal la xiriirtay in Mareykanku ma lahaan doono jasiiradda.
“Waxaan si guud uga wada hadalnay sida loo hirgelin karo aragtida madaxweynaha ee ku saabsan ilaalinta, Greenland. laakiin ma ahan Greenland oo keliya, ee dhammaan Arctic,” ayuu yiri Rutte.
Markii Bret Baier oo ka tirsan Fox News uu weydiiyay in Denmark ay sii wadi doonto madaxbannaanideeda Greenland iyadoo qaabkan la raacayo, Rutte wuxuu sheegay in arrintaas aan laga hadlin.
Afhayeenka NATO Allison Hart ayaa ku tilmaamtay kulanka Trump iyo Rutte mid midho dhal ah, waxayna sheegtay in qaabku diiradda saari doono dadaallada wadajirka ah ee xulafada si loo ilaaliyo amniga Arctic.
“Wadahadallo u dhexeeya Denmark, Greenland, iyo Mareykanka ayaa sii socon doona, iyadoo ujeedadu tahay in la hubiyo in Ruushka iyo Shiinaha aysan waligood saldhig dhaqaale ama ciidan toona ka helin Greenland,” ayay tiri Hart.
Trump ayaa toddobaadyo badan ku hanjabayay inuu la wareegayo Greenland, oo ah gobol is-maamula oo ka tirsan Denmark, taas oo shaki gelisay mustaqbalka isbahaysiga milatari ee NATO iyo ganacsi ku kacaya ku dhowaad $1.7 tiriliyan oo u dhexeeya labada dhinac ee Badweynta Atlaantik.
Trump wuxuu ku hanjabay inuu ku soo rogi doono Denmark iyo toddoba dal oo Yurub ah canshuur dhan 10 boqolkiiba laga bilaabo 1-da Febraayo, taas oo kor u kici lahayd 25 boqolkiiba laga bilaabo 1-da Juun, haddii aan la gaarin heshiis uu Mareykanku ku iibsanayo jasiiradda.
Trump wuxuu si joogto ah ugu eedeeyay Denmark inay ku filnaan weyday sugidda biyaha dhuleed ee Greenland ee Arctic, isagoo ku doodaya in jasiiraddu ay muhiim u tahay amniga Washington marka la eego hamiga Shiinaha iyo Ruushka ee gobolka.
Denmark waxay sheegtay in Greenland aan la iibinayn, isla markaana tallaabo kasta oo xoog lagu qaato ay ka dhigan tahay dhammaadka NATO, oo ah isbahaysi ka kooban 32 dal oo ay ku jiraan Mareykanka iyo Denmark.
Ka noqoshada Trump ee canshuuraha waxay timid saacado yar kaddib markii uu hoggaamiyeyaasha caalamka ee Davos isugu yimid u sheegay inuusan adeegsan doonin xoog si uu u helo Greenland, inkastoo uu ku adkaystay in kaliya Mareykanku dammaanad qaadi karo amniga dhulka ballaaran ee hodanka ku ah macdanta.
Dadku waxay u maleeyeen inaan adeegsan doono xoog. Uma baahni inaan xoog adeegsado. Ma doonayo inaan xoog adeegsado. Ma adeegsan doono xoog, ayuu yiri Trump, isagoo raaciyay inuu raadinayo wadaxaajood degdeg ah si mar kale looga hadlo helitaanka Greenland.
Waxaan u baahanahay sababo la xiriira amniga istiraatiijiga ah ee qaranka iyo amniga caalamiga ah, ayuu yiri Trump. Jasiiraddan ballaaran ee aan si ku filan loo sugin dhab ahaantii waa qayb ka mid ah Waqooyiga Ameerika. Waa dhulkeenna.
Wasiirka Arrimaha Dibadda Denmark, Lars Lokke Rasmussen, ayaa soo dhaweeyay hadalka Trump.
“Maalintu waxay ku dhammaatay si ka wanaagsan sidii ay ku bilaabatay. Waxaan soo dhaweyneynaa in madaxweynaha Mareykanku uu meesha ka saaray adeegsiga xoogga ee Greenland isla markaana hakiyay dagaalka ganacsiga,” ayuu Rasmussen ku yiri bayaan uu ku daabacay baraha bulshada.
Si kastaba ha ahaatee, Rasmussen wuxuu wareysi uu siiyay warbaahinta maxalliga ah ku celiyay in madaxbannaanida Denmark ee Greenland ay tahay “khad cas”.
“Waan ku farxi lahaa inaan si toos ah wajigiisa ugu sheego. Horay ayaan waxyaabo kale ugu sheegay hortiisa. Waxaan u maleynayaa inaan taas maareyn karo,” ayuu Rasmussen u sheegay idaacadda qaranka DR.
“Ma dhici doonto in Mareykanku yeesho Greenland.”
Hoggaamiyeyaal kale oo Yurub ah ayaa sidoo kale soo dhaweeyay go’aanka Trump ee ah inuu ka laabto canshuurihii uu ku hanjabayay.