Afhayeenka Guddiga Amniga Qaranka iyo Siyaasadda Arrimaha Dibadda ee Baarlamaanka Iran ayaa ku dhawaaqay in la ansixiyay qaybo ka mid ah hindise sharciyeed cusub oo la xiriira nidaam cusub oo lagu maamulayo marin-biyoodka istaraatiijiga ah ee Hormuz.

Ebrahim Rezaei ayaa sheegay in guddigiisu qabtay kulan Talaadadii oo looga hadlay qorshe istaraatiiji ah oo lagu xaqiijinayo amniga Hormuz iyo Persian Gulf, halkaas oo sidoo kale lagu falanqeeyay laguna ansixiyay qaybo ka mid ah soo jeedinta.

Wuxuu intaas ku daray in hindisahan loo diyaariyay si loo xoojiyo madax-bannaanida Jamhuuriyadda Islaamiga ah ee Iran, isla markaana loo dhiso nidaam iyo hab-maamul cusub oo lagu hago marinka Hormuz.

Rezaei ayaa sharaxay in marka dib-u-eegista guddiga la dhameeyo, hindisaha loo gudbin doono Baarlamaanka si uu u helo ansixin buuxda.

Afhayeenka ayaa sidoo kale caddeeyay in Iran ay ka go’an tahay inay si xeeladaysan u maamusho una xakameyso Marinka Hormuz, isagoo tilmaamay in sharciyo cusub la diyaarinayo si loo dejiyo qaab-dhismeedka nidaamka cusub ee marinkaasi.

Ugu dambayn, xildhibaanka ayaa sheegay in Iran ay sii wadi doonto doorkeeda maamul ee marinkan muhiimka ah, iyadoo adkaynaysa xakamaynta iyo ilaalinta danaha qaranka.

Donald Trump ayaa sheegay in xaalad halis ah ay caawa ka dhici karto Iran, isagoo ka digay in “ilbaxnimo dhan ay baabi’i karto caawa”.

Trump wuxuu sheegay in isbeddel buuxa oo nidaamka ah (Regime Change) uu dhacay, isla markaana uu rajeynayo in hoggaan cusub oo ka duwan kii hore uu soo baxo.

Wuxuu intaa ku daray in 47 sano oo uu ku tilmaamay “musuqmaasuq iyo cabburin” ay dhammaan karaan, isagoo ugu dambeyn u duceeyay shacabka Iiraan.

Trump warbaahinta kudhaw ayaa sheegaya in uu amray weeraro aan caadi aheyn oo lagu qaadayo gudaha Iran, kuwaas oo sida muuqata katagi doona raad aan Barriga Dhexe u wanaagsaneyn.

Ra’iisul Wasaaraha Qatar, Mohammed bin Abdulrahman Al-Thani, ayaa hadalkan ku muujiyay mowqif adag oo Doha ka qaadatay xiisadaha sii kordhaya ee ka taagan gobolka Bariga Dhexe, gaar ahaan kuwa la xiriira Iran iyo dalalka Khaliijka.

Wadahadalka taleefanka ee uu la yeeshay Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Iran, Abbas Araghchi, ayaa si gaar ah diiradda u saaray laba arrimood oo muhiim ah. Midda koowaad waa xaalada amni ee sii xumaanaysa, midda labaadna waa saameynta ay colaadahaasi ku yeelanayaan shacabka iyo kaabayaasha muhiimka ah sida korontada, biyaha, isgaarsiinta, iyo goobaha caafimaadka.

Qatar waxay si cad u muujisay in weerarrada lagu beegsanayo kaabayaasha bulshada ay yihiin kuwo jebinaya xeerarka caalamiga ah, gaar ahaan mabaadi’da ilaalinta rayidka ee lagu qeexay shuruucda dagaalka. Dowladda Doha waxay aaminsan tahay in bartilmaameedsiga xarumahaas uu kordhinayo dhibaatada bani’aadamnimo, isla markaana sii hurinayo colaadaha halkii laga dejin lahaa.

Sidoo kale, hadalka Ra’iisul Wasaaraha ayaa xambaarsanaa fariin siyaasadeed oo ku wajahan Iran, taas oo ah in dalalka aan si toos ah ugu lug lahayn dagaallada, balse doorbidaya dhexdhexaadnimo, aan lagu soo darin ama lagu cadaadin falal militari. Qatar waxay isku dayaysaa inay isu muujiso dal dhexdhexaad ah oo door muhiim ah ka ciyaari kara dhexdhexaadinta iyo xalinta khilaafaadka.

Dhanka kale, wada hadalka ayaa sidoo kale muujinaya in weli ay jiraan waddooyin diblomaasiyadeed oo furan, inkasta oo xiisaddu sareyso. Labada dhinac waxay isla garteen in la xoojiyo xiriirka diblomaasiyadeed si loo yareeyo isfaham la’aanta, loona ilaaliyo xasilloonida gobolka.

Ugu dambeyn, bayaanka Qatar wuxuu qeyb ka yahay dadaallo ballaaran oo ay waddamada Khaliijka ku doonayaan in lagu xakameeyo fiditaanka colaadaha, iyagoo ka digaya in haddii aan la joojin weerarrada noocan ah, ay suuragal tahay in xaaladdu isu beddesho dagaal ballaaran oo saameeya guud ahaan gobolka.

Ciidamada badda ee Midowga Yurub ee howlgalka EUNAVFOR Operation Atalanta ayaa badbaadiyay dooni kalluumeysi oo laga leeyahay Iran, taas oo ay budhcad-badeed Soomaali ahi ku afduubteen meel qiyaastii 400 mayl badeed u jirta bariga magaalada Mogadishu dabayaaqadii bishii Maarso.

Sida ay qortay Baird Maritime, doonta oo lagu magacaabo Alwaseemi ayaa la sii daayay 5-tii Abriil, kadib markii budhcad-badeeddu ay ka tageen markabka, iyaga oo wajahay cadaadis kaga yimid ciidamada Atalanta oo iskaashi la sameeynaya booliska badda Soomaaliya.

Howlgalka Atalanta ayaa sheegay in joogitaanka maraakiibtooda dagaalka iyo diyaaradaha ay si weyn u saameeyeen budhcad-badeedda, taas oo ku qasabtay inay ka degaan doonta. Waxaa sidoo kale la adeegsaday xeelad isku dhafan oo ka timid dhinacyada badda iyo cirka si loo xaqiijiyo badbaadada shaqaalaha markabka.

Ciidamada Atalanta ayaa si dhow ula socday dhaqdhaqaaqa doonta tan iyo markii la afduubtay 24-kii Maarso, iyaga oo adeegsanayay maraakiib dagaal iyo diyaarado si ay ula socdaan xaaladda markabka iyo budhcad-badeedda saarnaa.

Kadib markii doonta la xoreeyay, ciidamada Atalanta ayaa fuulay markabka si ay u hubiyaan xaaladda guud iyo badqabka shaqaalaha. Shaqaalaha ayaa la siiyay gargaar degdeg ah oo ay ka mid yihiin cunto, biyo iyo daryeel caafimaad.

Warbixinta ayaa sidoo kale tilmaantay in doontan laga yaabo in budhcad-badeeddu u adeegsanayeen “markab kale” (mothership), si ay uga weeraraan maraakiibta kale ee waaweyn ee maraya biyaha caalamiga ah.

Ugu dambeyn, howlgalka Atalanta ayaa sheegay inay ururiyeen caddeymo iyo xog la xidhiidha dhacdadan, si loogu taageero dacwadaha ka dhanka ah budhcad-badeedda, iyagoo la shaqeynaya dowladda federaalka Soomaaliya iyo maamulka Puntland si loo soo qabto loona horgeeyo cadaaladda kooxaha falalkan ka dambeeya.

Iran ayaa weerar ku qaaday warshad batrool kiimiko oo ku taal magaalada warshadaha Jubail, gobolka Bariga ee Sacuudi Carabiya. Weerarkaan waxaa xaqiijiyey wakaaladda wararka Fars ee Iran.

Warbixinaha qaar waxay sheegeen in dhismooyin waaweyn oo warshadeed uu dab ka kacay ka dib duqeynta, iyadoo la maqlayey qaraxyo xoog leh.

Ciidamada difaaca ee Sacuudiga ayaa la sheegay inay ka hortageen qaar ka mid ah gantaalada, balse ilaa hadda ma jirto war rasmi ah oo ay dowladda Sacuudigu ka bixisay weerarka ama khasaaraha ka dhashay.

Jubail waa magaalo warshadeed muhiim ah, oo ay ku yaalaan warshado badan oo soo saara batroolka, kiimikada, bacaha kemikaalka iyo walxo kale, isla markaana ay ka shaqeeyaan shirkado waaweyn sida Saudi Basic Industries Corporation (SABIC).

Ugu yaraan saddex qof ayaa ku dhintay, laba askari oo boolis ahna way ku dhaawacmeen, kadib weerar rasaasaas loo adeegsaday oo ka dhacay meel u dhow qunsuliyadda Israa’iil ee magaalada Istanbul.

Wararka laga helayo warbaahinta Turkiga iyo wakaaladda Reuters ayaa sheegaya in rasaas culus laga maqlay goobta, iyadoo muuqaallo la baahiyay ay muujinayaan askari boolis ah oo hubkiisa la soo baxay isla markaana gabaad ka dhiganaya goob ku dhaw meesha dhacdadu ka dhacday, halka qof dhaawac ah oo dhiig baxaya la arkayay.

Weriyaha Al Jazeera ee Istanbul, Sinem Koseoglu, ayaa sheegtay in saddex qof oo weerarka fuliyay ay rasaas fureen, balse ay ciidamada ammaanka Turkigu toogteen oo ay halkaas ku dileen.

Weerarku wuxuu ka dhacay goob aad u mashquul badan oo ay ku yaallaan ganacsiyo badan oo maxalli iyo caalami ah, isla markaana ay ka shaqeeyaan kumannaan qof. Qunsuliyadda Israa’iil waxay ku taallaa dabaqa toddobaad ee dhisme dheer oo ku yaalla aaggaas.

Markhaati goobta ku sugnaa ayaa sheegay in saddex nin oo watay gaadhi ay yimaadeen, kadibna isku dayeen inay rasaas furaan, balse ay si degdeg ah uga hortageen ciidamada ammaanka.

Sidoo kale, wararka ayaa tilmaamaya in aanay jirin diblomaasiyiin Israa’iili ah oo ka shaqeeya qunsuliyadda Istanbul ama safaaradda Israa’iil ee caasimadda Ankara, iyadoo inta badan shaqaalaha halkaas ka hawlgala ay yihiin dad maxalli ah.

Ilaa hadda lama shaacin cidda ka dambeysay weerarkan iyo ujeeddadiisa, waxaana socda baadhitaanno ay wadaan ciidamada ammaanka Turkiga.

HNN: Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ayaa ku boorriyay Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump inuusan hadda raadin xabbad-joojin lala galo Iiraan, isagoo ka digay khataro iman kara, sida lagu sheegay warbixin uu daabacay Axios Isniintii.

Intii lagu jiray wicitaan telefoon oo dhacay Axaddii, Netanyahu wuxuu muujiyay walaac ku saabsan suuragalnimada xabbad-joojin lala galo Iiraan, isagoo sheegay inay keeni karto khataro istaraatiiji ah, sida uu sarkaal Israa’iili ah u sheegay Axios.

Dhankiisa, Trump wuxuu u sheegay Netanyahu in xabbad-joojin lala gaari karo Iiraan haddii Tehran ay aqbasho shuruudaha Mareykanka. Wuxuu carrabka ku adkeeyay in shuruudaha Washington ay ka mid yihiin in Iiraan ay wareejiso dhammaan uranium-ka la kobciyey (enriched uranium) isla markaana ay ballanqaaddo inaysan dib u bilaabi doonin kobcinta, ayuu yiri sarkaalku.

Dhanka kale, Netanyahu wuxuu Isniintii ku sheegay barta bulshada ee X (hore Twitter) inuu Axaddii la hadlay Trump, isagoo ku ammaanay waxa uu ku tilmaamay “howlgal samatabixin geesinimo leh” oo lagu badbaadiyay xubin ka tirsan shaqaalaha duulista ee Mareykanka, halka Trump isaguna uu muujiyay mahadnaq ku aaddan taageerada Israa’iil.

Ra’iisul Wasaaruhu wuxuu intaas ku daray in Trump uu ku ammaanay Israa’iil inay tahay “xulafo adag, go’aan leh, oo adkaysi badan,” isagoo sheegay in labada dal ay “sii wadaan burburinta nidaamka argagixisada ee Iiraan.”

Hadalladan ayaa imanaya iyadoo ay weli taagan yihiin xiisadaha u dhexeeya Mareykanka, Israa’iil iyo Iiraan, halka dadaallada diblomaasiyadeed iyo horumarka milatari ay sii wadaan inay saameeyaan jihada colaadda.

Heemaal News Network.

Weerarro ay si wadajir ah u fuliyeen Mareykanka iyo Israa’iil ayaa lagu beegsaday goobo ay leeyihiin Ciidamada Abaabulka Shacabka ee Ciraaq (PMF) ee gobolka Anbar.

Kooxdu waxay sheegtay in in ka badan toddobo duqeyn oo cirka ah ay geysteen khasaare hantiyeed, balse aysan jirin wax dhimasho ah.

Ciidamada Abaabulka Shacabka ee Ciraaq (PMF) ayaa Talaadadii sheegay in in ka badan toddobo duqeyn oo cirka ah oo ay fuliyeen Mareykanka iyo Israa’iil ay bartilmaameedsadeen saldhigyadooda ku yaalla gobolka Anbar, taasoo sababtay burbur hantiyeed balse aan geysan wax khasaare nafeed ah.

Bayaan ay baahisay Wakaaladda Wararka Ciraaq ayaa lagu sheegay in duqeymuhu ay beegsadeen goobo ay leeyihiin Taliska Hawlgallada Anbar ee PMF iyo Guutada 13aad ee Al-Tufuf.

Waxa kale oo la sheegay in weerarradu ay haleeleen qaybaha isgaarsiinta, gaadiidka militariga iyo dhowr unug oo gaadiid ah.

Xiisadaha gobolka ayaa sii xoogeysanayay tan iyo markii Israa’iil iyo Mareykanku ay bilaabeen weerar ka dhan ah Iiraan 28-kii Febraayo, kaasoo ilaa hadda lagu dilay in ka badan 1,340 qof, oo ay ku jiraan hoggaamiyihii sare Ayatollah Ali Khamenei.

Iiraan ayaa ka aargoosatay weerarro ay ku qaaday diyaarado aan duuliye lahayn (drones) iyo gantaallo, iyadoo bartilmaameedsatay Israa’iil, Urdun, Ciraaq iyo dalalka Khaliijka ee martigeliya ciidamada Mareykanka, taasoo sababtay khasaare nafeed iyo burbur kaabayaasha ah isla markaana carqaladeysay suuqyada caalamiga ah iyo duulimaadyada.

Heemaal News Network.

Israa’iil ayaa Ruushka ku eedeysay inuu Iraan siiyay xogta liis bartilmaameedyo muhiim ah oo ka tirsan xarumaha tamarta Israa’iil taasoo sababi karta in Iran duqayso.sida uu daabacay Wargeyska Israa’iil ka soo baxa ee Jerusalem Post

Israel ayaa sheegtay in xogta uu bixiyay Ruushku ay ka caawinayso inay Iiraan fuliso weerarro sax ah oo ay ku burburin karto nidaamka korontada Israa’iil, haddii Mareykanka uu beegsado xarumaha tamarta Iiraan.

Dhan ka kale “In kabadan 12 milyan oo Iiraniyiina ayaa ku dhawaaqay iney diyaar u yihiin iney la dagaalamaan Mareykanka iyo ISRL” waxaa sidaasi yidhi Wasiirka Arrimaha Gudaha Iiraan.

Waxay arintani ku dhacaysaa wax kayar 10 maalmood kadib markii dadweynaha Iiraan ay codsadeen iney ka qaybqaataan difaaca madax banaanida dalkooda.

Muuqaalo baraha bulshada lagu baahiyay ayaa muujiyay qaar kamid qabaa’ilka Iiraan oo sheegaya iney diyaar u yihiin iney la dagaalaamaan Mareykanka ilaa ay ka dhimanayaan.