Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa sheegay in Iran ay “si weyn u luminayso” dagaalka, xilli wada-hadallo ka furmay Islamabad.

Qoraal dheer oo uu ku soo dhigay baraha bulshada ee Truth Social ayuu Trump ku sheegay in warbaahintu “ay jeceshahay inay tiraahdo Iran ‘way guuleysanaysaa’, halka run ahaantii qof walba ogyahay inay si weyn u luminayso.”

Waxa uu sii raaciyay sheegashooyin uu maamulka Mareykanku hore u soo bandhigay intii lagu jiray colaadda, isagoo yiri: “Ciidamadooda badda way burbureen, ciidamadooda cirka way dhammaadeen, nidaamkooda difaaca hawada ma jiro, raadaarkooduna wuu istaagay, warshadahooda gantaallada iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn si weyn ayaa loo burburiyay, gantaalladii iyo diyaaradahaasna waa la baabi’iyay, waxaana ugu muhiimsan, ‘hoggaamiyeyaashoodii’ muddada dheer jiray ma sii jiraan—Ilaahay baa mahad leh!”

Trump ayaa xusay in Iran ay miinooyin badeed dhigaysay, wuxuu sheegay in Mareykanku hadda bilaabayo “nadiifinta Marinka Hormuz” si uu “wanaag ugu sameeyo dalalka adduunka oo dhan.”

Afhayeenka wasaaradda arrimaha dibadda Iiraan, Ismaaciil Baqaa’i ayaa warbaahinta in wafdigii Iran ay dhinaca Pakistan kulan socday ku dhawaad laba saac ay la qaataateen. kaasooa lagu soo badhigay aragtida Iiraan iyo dalabaadkeeda, oo ku saleysan 10-ka qodob ee ay wataan.”

Wuxuu sidoo kale sheegay in Iiraan ay si joogto ah ula xiriirayso Lubnaan si loo hubiyo in xabbad-joojintu ka hirgasho dhammaan jihooyinka. Intaas waxaa dheer, wuxuu sheegay in maanta la arkay falal ku dhow inay jebiyaan xabbad-joojinta, isla markaana ay ka digeen dhinaca ay is hayaan, taasoo u muuqata inuu tixraacayo markabka Mareykanka ee isku dayay inuu gaaro marin-biyoodka Hormuz.

Ciidanka Iiraan ayaa waxyar ka hor ku wargeliyay wafdiga Iiraan ee wada-hadallada u jooga Pakistan in markab dagaal oo Mareykan ah oo ah nooca destroyer-ka uu ka soo dhaqaaqay dekedda Fujairah ee dalka Imaaraadka Carabta , kaasoo ku sii jeeday marin-biyoodka Hormuz.

Sidoo kale Iiraan ayaa u sheegtay dhexdhexaadiyaha Pakistan in haddii markabka Mareykanka uu sii wato dhaqaaqiisa, lagu beegsan doono 30 daqiiqo gudahood, sida ay werisey wakaaladda wararka Iiraan ee Fars oo xiriir la leh ciidanka ilaalada kacaanka Iiraan.

Warbixintu, waxay intaa ku dartay in markabka Mareykanka u joojiyay dhaqaaqiisii kadib jawaab adag oo ka timid ciidanka Iiraan iyo digniin ay wafdiga Iiraan u gudbiyeen Pakistan, taasoo keentay inuu dib u laabto markabkan.

Madaxweynaha Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Hassan Sheikh Mohamud, ayaa magaalada Muqdisho kula kulmay qaar ka mid ah isimada dhaqanka ee Puntland, iyadoo kulanka uu diiradda ku saarnaa xaaladda Puntland iyo arrimaha doorashooyinka Federaalka Soomaaliya.

Kulankan ayaa lagu falanqeeyay qaabka loo wajahayo nidaamka doorashooyinka dalka, iyadoo dowladda Federaalka ay dooneyso in doorashooyinku noqdaan kuwo toos ah oo ay shacabka si toos ah uga qayb qaataan. Dhinaca kale, waxaa sidoo kale la soo qaaday aragtiyo ku saabsan in mararka qaar dib loogu noqdo doorka odayaasha dhaqanka, sida ay sheegeen qaar ka mid ah masuuliyiinta dowladda.

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa xilligan wada dadaallo siyaasadeed iyo wada-hadallo la xiriira xaaladda Puntland, iyadoo sidoo kale ay jiraan xiriirro iyo isfaham raadin lala yeelanayo qaar ka mid ah isimada iyo qeybaha bulshada si loo yareeyo khilaafaadka siyaasadeed.

Kulanka Muqdisho ka dhacay ayaa lagu tilmaamay mid qeyb ka ah dadaallada lagu xoojinayo wada-hadallada siyaasadeed iyo isfahamka u dhexeeya dowladda Federaalka iyo Puntland, iyadoo diiradda la saarayo xasillooni siyaasadeed iyo horumarinta nidaamka doorashooyinka dalka.

Madaxweynaha Hassan Sheikh Mohamud ayaa sidoo kale carrabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay in dhammaan dhinacyadu ka wada shaqeeyaan xal waara oo sal u noqon kara geeddi-socodka dowlad-dhisidda Soomaaliya.

Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Dowladda Liibiya ayaa ku heshiiyey in dalka dib loogu soo celiyo ilaa 400 oo dhallinyaro Soomaaliyeed ah oo ku xiran xabsiyada dalka Liibiya, kaddib kulan muhiim ah oo dhexmaray wasiirrada arrimaha dibadda labada dal.

Kulankan oo ahaa mid wadatashi ah ayaa waxaa yeeshay Wasiirka Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ah ee Soomaaliya, Cabdisalaan Cali, iyo dhiggiisa Liibiya, Daahir Al-Baour, Labada masuul ayaa si qoto dheer uga wada hadlay xoojinta xiriirka diblomaasiyadeed iyo iskaashiga saaxiibtinimo ee u dhexeeya labada dowladood.

Intii uu socday kulanka, waxaa si gaar ah diiradda loo saaray arrimaha tahriibta iyo socdaalka sharci-darrada ah, kuwaas oo si weyn u saameeya dhallinyarada Soomaaliyeed ee ku safra marinnada halista ah ee u dhexeeya Afrika iyo Yurub.

Wasiirradu waxay muujiyeen walaac ku saabsan dhibaatada bani’aadamnimo ee ay la kulmaan muwaadiniinta Soomaaliyeed ee ku xayiran dalka Liibiya.

Wasiirka Arrimaha Dibadda Soomaaliya ayaa carrabka ku adkeeyay in dowladda Soomaaliya ay ka go’an tahay la dagaallanka kooxaha dambiyada abaabulan iyo kuwa dadka ka ganacsada, kuwaas oo si joogto ah u dhibaateeya dadka tahriibayaasha ah.

Ugu dambeyn, labada dhinac ayaa isku raacay in maalmaha soo socda la dedejiyo qorshaha dib loogu soo celinayo ilaa 400 oo dhalinyaro Soomaaliyeed ah, si ay dib ugu helaan nolol ammaan ah iyo fursado cusub gudaha dalkooda.

Madaxweynaha Ukraine,Volodymyr Zelenskyy ayaa u sheegay dalalka Midowga Yurub ee doonaya inay dhisaan NATO cusub: “Ukraine iyo Turkiga la’aantood, Yurub ma yeelan karto ciidan la mid ah kan Ruushka…Laakiin haddii ay ku jiraan Ukraine, Turkey, Norway iyo Ingiriiska, Yurub waxay awood u yeelan doontaa inay xakameyso amniga badaha ma aha hal bad oo keliya, balse guud ahaan. Tani waa jawaabta.”

Wuxuu intaa ku daray; “Sababtaas awgeed, Midowga Yurub waa inuu sidoo kale helaa waddo uu ku dhiso saaxiibtinimo iyo iskaashi istaraatiiji ah, si loo helo hab lagu daro afartan dal, loona noqdo urur dhaqaale ahaan aad u xooggan.”

Afarta dal ee uu sheegay Zelenskyy, waa dalalka aan ku jirin ururka Midowga Yurub , wuxuuna dabool u raadinayaa Ukraine inay ku biirto Midowga Yurub.

Ra’iisal-wasaaraha dalka Pakistan Shehbaz Sharif, ayaa sheegay martigelinta wada-xaajoodyada xaasaasiga ah ee Maraykanka iyo Iran aanay marxalad lagu faano, loona hanweynaado u ahayn oo qudha Pakistan, balse ay tahay marxalad hanweyni iyo faan u ah dunida islaamka oo dhan.

Ra’iisal-wasaaraha Pakistan oo khudbad caawa u jeediyey dadweynaha dalkiisa, waxa uu sidoo kale ammaan xoogan u jeediyey madaxda dalalka Maraykanka iyo Iran ee aqbalay wadahadalka uu dalkiisu martigelinayo.

Waa kaas la wada qiray awoodda Iiraan, xitaa Muslimna maaha ninka hadalkaan yirin, waa Professor Mareykanka ah, oo ku xeeldheer celmiga Siyaasadda iyo Xiriirka caalamiga ah, Prof. John Mearsheimer, wuxuu yiri: Iiraan waxay haysataa dhammaan fursadaha ciyaarta. Waxay taagan tahay meel aad u xooggan. Haddii ay xiraan marinka Hormuz, waxay si weyn u dhaawici karaan dhaqaalaha caalamka. Awoodda cadaadiska (leverage) ee ay haystaan waa mid aad u weyn.

Waxay awood u leeyihiin inay burburiyaan dalalka Khaliijka. Donald Trump ma awoodi karo inuu si sahlan dagaalka ugu sii fidiyo gobolka. Heer kasta oo uu gaaro, Iiraan waxay leedahay awood ay kaga adkaan karto xulafada Mareykanka. Malla qabtaa fikirkan adiga?

Madaxweyne Erdoğan ayaa si adag uga hadlay maanta duqaymaha arxan darada ah ee ay israel ku hayso shacabka Lubnaan, waxuuna xukuumada Nataniyahu ku tilmaamay mid caadeysatay dhiiga caruurta iyo haweenka aan waxba galabsay.

Erdogan oo arimahaasi ka hadlaya ayaa wuxuu yiri: Maalintii la shaaciyay xabbad-joojinta, Isr|| waxay si arxan darro ah u dishay 254 qof oo Lubnaaniyiin ah (Hadda waxay kor u dhaafeen 303).

Wuxuu ku sii daray “Shabakadda xasuuq wadareedka, oo ay indho-tirayaan dhiig iyo nacayb, waxay sii wadaa dilka carruur aan waxba galabsan, haween iyo dad rayid ah, iyadoo iska indho-tireysa dhammaan qiyamka aadanaha isla markaana aan aqoonsanayn wax sharciyo ama mabaadii ah.

Madaxweynaha Turkigu wuxuuu sheegay in taliska ISRL uu yahay talis aan tixgalineyn qiimaha bani aadamka, Isla markaana aan u hogaansameyn xeerarka iyo shuruucda midna.