Hoggaamiyaha mucaaradka ‘Israa’iil’ Yair Lapid ayaa ku tilmaamay xabbad joojintii xalay Mareekanku la galay Iiraan “masiibo siyaasadeed,” isagoo sheegay in ‘Israa’iil’ aysan wax saameyn ah ku lahayn go’aannada saameeynaya amniga qarankeeda.

Lapid wuxuu sheegay in militariga ‘Israa’iil’ uu gutay waajibaadkiisa, dadweynuhuna ay muujiyeen adkeysi, laakiin Ra’iisul Wasaare Benjamin Netanyahu wuu ku guuldareystay siyaasad ahaan iyo istaraatiijiyad ahaanba, isagoo aan gaarin mid ka mid ah ujeeddooyinkiisiin.

Hay’adda atoomikada aduunka ee IAEA ayaa soo dhaweysay xabbad-joojinta, iyadoo sheegtay inay diyaar u tahay taageeridda dadaallada dib loogu bilaabayo wada-hadallo diblomaasiyadeed oo lagu xallinayo arrimaha muhiimka ah, oo ay ku jirto barnaamijka nukliyeerka ee Iran. Agaasimaha guud Rafael Grossi ayaa sheegay in hay’addu ay door muhiim ah ka qaadan doonto hubinta iyo kormeerka heshiisyada la gaaro.

Dhanka kale, Ruushka ayaa iyaduna soo dhaweysay xabbad-joojinta u dhexeysa Mareykanka iyo Iran, iyadoo Kremlin-ku muujiyay rajo ah in tani ay fursad u noqon doonto dib u bilaabidda wada-hadallada nabadeed ee saddex geesoodka ah ee ku saabsan dagaalka Ukraine. Afhayeenka Kremlin-ka Dmitry Peskov ayaa sheegay in la filayo in Washington iyo Tehran ay si toos ah u wada xiriiraan maalmaha soo socda si loo sii ambaqaado wadahadallada nabadda.

Ciidanka ilaalada kacaanka Iiraan ayaa ku hanjabay inay sii wadi doonaan weerarradooda haddii aan la joojin duqeymaha ay Israa’iil ka gaysanayso Lubnaan, iyadoo heshiiskii xabbad-joojinta ee xalay la gaaray uu sheegay ra’iisul wasaaraha Pakistan, Shehbaz Sharif inay qayb ka tahay joojinta weerarrada Lubnaan, balse Israa’iil ayaa sii waday weerarradaa Netanyahuna wuu sheegay inaysan Lubnaan qayb ka ahayn xabbad-joojinta, sida ay baahisay Al Jazeera.

ciidanka Iiraan kaliya hanjabaad ma dirin ee sidoo kale waxay si adag u weerarreen dalalka Kuwait iyo Imaaraadka Carabta oo labaduba sheegay inay tan iyo saakay la kulmeen weerarro gantaallo iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn oo ka yimid Iiraan, taasoo u muuqata inay Iiraan ku sheegayso; haddii aysan Lubnaan qayb ka ahayn xabbad-joojinta dalalka khaliijkuna qayb kama aha, sida ay werisey wakaaladda wararka ee AFP.

Wakaaladda wararka Iiraan, ISNA, ayaa sheegtay in Maxamed Baqer Qalibaf, afhayeenka Golaha Baarlamaanka Iiraan, uu hogaamin doono kooxda wadaxaajoodka ee Iiraan ka qaybgalaysa shirka Jimcaha ka dhici doona magaalada Islamabad, Pakistan. Shirka ayaa ah fursad cusub oo labada dhinac, Iiraan iyo Mareykanka, ay isku dayayaan in ay xalliyaan xiisadaha ka taagan gobolka.

Madaxweyne ku xigeenka Mareykanka, JD Vance, ayaa sidoo kale hoggaaminaya wafdiga Mareykanka ee shirka ka qaybgalaya, taasoo muujinaysa sida uu Mareykanku uga go’an yahay ka qaybgalka wadaxaajoodka. Wakaaladda wararka ayaa tilmaamtay in qorshaha 10-ka qodob ee Iiraan uu diiradda saarayo barnaamijkeeda nukliyeerka iyo amniga gobolka, laakiin sidoo kale uu ka mid yahay in la qaado cunaqabataynta koowaad iyo tan labaad ee saaran Iiraan, kuwaas oo qaar kamid ah dib looga bilaabay qiyaastii 45 sano kahor.

Sida laga soo xigtay warbixinta, Iiraan ayaa ogolaatay in maraakiibta caalamiga ah ay maraan marin biyoodka Hormuz muddo laba toddobaad ah, iyadoo Maristooda lagu kormeero lana isku dubarido ciidamada Iiraan, taasoo qeyb ka ah heshiiska xabbad joojinta ee labada dhinac ku heshiiyeen. Heshiiskan ayaa lagu heshiiyey muddo laba toddobaad ah oo shuruudaysan, muddadaas oo gaadiidka maraakiibta loo ogolaan doono in ay isticmaalaan marinka Hormuz si nabad ah.

Dhacdadan ayaa ku soo beegantay in ka badan hal bil kadib markii Mareykanka iyo Israa’iil ay qaadeen weerarro isdaba joog ah oo lagu bartilmaameedsaday Iiraan, saacado kaddib markii madaxweynaha Mareykanka Donald Trump uu ku hanjabay in “xadaarad dhan ay dhiman doonto caawa” haddii Iiraan aysan dib u furin marin biyoodka. Xiisaddan ayaa sare u qaaday walaaca caalamiga ah ee ku saabsan xasiloonida marinada muhiimka ah ee ganacsiga badda iyo khatarta colaadaha gobolka ee saameyn kara suuqyada caalamiga ah.

Heshiiskan iyo shirka Islamabad ayaa la filayaa in ay noqdaan tijaabo muhiim ah oo lagu qiimeynayo sida Iiraan iyo Mareykanka u wajihi karaan khilaafaadka nukliyeerka, ammaanka gobolka, iyo dib u furidda marinada muhiimka ah, iyadoo labada dhinac ay isku dayayaan in ay ka fogaadaan xiisad sii kordhaysa oo sababi karta khatar ballaaran.

Trump ayaa telefishinka ABC ka sheegay in uu ka fakarayo ih Iran u soo bandhigo in si wada jir ah umaamulaan marinka Hormuz oo ay lacagta canshuurta siwada jir ah oga qaadi doonaan maraakiibta halkaasi marta.

Iiraan waxay martay isbeddel maamul oo dhab ah, waxaana laga joojiyay kobcinta Yuraaniyamka. Maraykanku wuxuu Iiraan kala shaqayn doonaa sidii meesha looga saari lahaa haraadiga nukliyeerka ee ku jira dhulka hoostiisa.

Maraykanku wuxuu Iiraan kala hadli doonaa fududaynta cashuuraha iyo ka qaadista cunaqabataynta, Waxaa hadda durbaba lagu heshiiyey in badan oo ka mid ah 15-kii qodob ee heshiiska nabadda.

Wargeyska Mareykanka ka soo baxa ee Wall Street Journal ayaa maanta ku warramay in maraakiibta doonaya inay ka gudbaan marin-biyoodka Hormuz in ay Iiraan u sheegtay inay qasab tahay inay oggolaansho ka qaataan ciidamada badda Iiraan si ay u gudbaan.

Sidoo kale waxaa loo digay in markab kasta oo isku daya inuu maro isagoo aan fasax haysan la burburin doono.

HNN: Afhayeenka Aqalka Cad, Karoline Leavitt, ayaa ku tilmaantay xabbad-joojinta guul ay gaareen Maraykanka, iyadoo sheegtay in Donald Trump iyo ciidanka Maraykanku ay “ka dhigeen mid suurtagal ah”.

Bilowgii dagaalka, ayay tiri, Trump wuxuu qiyaasay in dagaalku socon doono afar ilaa lix toddobaad, balse 38 maalmood gudahood, Maraykanku wuxuu gaaray, xitaa dhaafay, yoolalkiisii militari ee ugu muhiimsanaa ee Washington.

“Guusha ciidamadeennu waxay abuurtay awood cadaadis oo aad u sarreysa, taasoo u saamaxday Madaxweyne Trump iyo kooxdiisa inay galaan wadaxaajoodyo adag, kuwaasoo hadda abuuray fursad xal diblomaasiyadeed iyo nabad waarta,” ayay qortay.

“Intaa waxaa dheer, Madaxweyne Trump wuxuu dib u furay marinka Strait of Hormuz,” ayay tiri.

Hadalka Leavitt ayaa yimid kadib markii Golaha Amniga Qaranka ee Iran uu sheegay inuu oggolaaday xabbad-joojinta laba toddobaad ah, sababtoo ah “ku dhowaad dhammaan yoolalkii dagaalka waa la gaaray,” isla markaana uu go’aansaday in wadaxaajoodyo lagu qabto Islamabad si “guusha laga gaaray goobta dagaalka” loogu xoojiyo wadaxaajoodyo siyaasadeed.

Heemaal News Network.

Dowlada Iiraan oo hada war-saxaafadeed soo saartey ayaa qodobada sheegtay.

– Iiraan waxay sheegtay in ay caddowga jilbaha dhulka u dhigeen, oo ay diideen iney isku dhiibaan cabsi galintii Trump iyo wakhtiyadii kama dambeysta ahaa ee kolba uu qabsanayay.

– Iiraan waxay sheegtay in ay gaadhay ujeedadii ay ka lahayd dagaalka lagu soo qaaday.

– Waxay sheegeen in cadowgu uu ku qasbanaaday inuu aqbalo dhamaan shuruudaheedii, oo ka kooban 10 qodob o dhameystiran.

– Iiraan waxay sheegtay iney dagaalkan ka faa’iidey iney ku hesho ahmiyad istaraatiijiyadeed iyo fursad dhaqaale, waxayna sheegeen iney Ciidamadoodu si buuxda u maamuli doonnan marin biyoodka Hormus.

– Iiraan waxay sheegtay in khasaarihii dagaalka kasoo gaadhay laga siin doono magdhow.

– Waxay sheegeen in laga qaadayo dhamaan cunaqabateynta saaran, sidoo kalena xayiraada laga qaadayo hantideedi dibada kaga xanibneyd.

– Iiraan waxay sheegtay in sedex cisho kadib ay wadahadaladu ka bilaabanayaan magalada Islamabad ee Caasimada Pakistan.

Ugu dambeyn, Iiraan waxay sheegtay iney qoriga keebka hayso, oo hadii inyar oo khalada cadowgu sameeyaan ay markaaba ka jawaabi doonnaan.

“Waxaan oggolahay in la joojiyo duqeymaha iyo weerarrada ka dhanka ah Iiraan muddo laba toddobaad ah.

Tani waxay noqon doontaa xabbad-joojin labada dhinac ah. Sababta aan tan u sameynay waa inaan hore u gaarnay, xitaa ka gudubnay, dhammaan yoolalkii militari, isla markaana aan aad ugu dhow nahay heshiis cad oo ku saabsan nabad waarta oo lala gaaro Iiraan iyo guud ahaan Bariga Dhexe.

Waxaan helnay qorshe ka kooban 10 qodob oo ka yimid Iiraan, waxaana u aragnaa saldhig fiican oo lagu bilaabi karo wadahadal.

Inta badan arrimihii hore muranka uga jiray, horey ayaa la isku afgartay Mareykanka iyo Iiraan, balse labada toddobaad waxay fursad siinayaan in heshiiska la dhameystiro oo si rasmi ah loo saxiixo.

Anigoo matalaya Mareykanka, iyo sidoo kale dalalka Bariga Dhexe, sharaf ayay ii tahay in arrintan oo muddo dheer taagnayd ay hadda ku dhowdahay xal.”

Wasiirka arrimaha dibadda Iiraan, Abbas Araghchi ayaa hadda sheegay inay Iiraan tixgelin doonto xabbad-joojinta labada toddobaad, haddii aysan wax weerar ah la kulmin, halka uu xaqiijiyay marin-biyood Hormuz in la furi doono muddadaa oo maraakiibta maraysa ay u baahanyihiin inay xiriir la soo sameeyaan ciidanka ilaalada kacaanka Iiraan, si ay nabad-galyo uga gudbaan marinkan.

iraan ayaa hadda weerar gantaallo ah ku qaaday !sraa’iil daqiiqo ka dib markii Trump uu sheegay inuu hakiyay muddo 2 toddobaad ah duqeynta ka dhanka ah I!raan si loo gaaro heshiis buuxa.

Mareykanka iyo ISRL ayaa hada bilaabay weeraro ay ku qaadeen Warshada Aluminium-ka ee Araak, iyo xarumaha Petrochemical-ka ee dalka Iiraan.

Iran ayaa sidoo kale markii ugu horreysay waxyar ka hor hal mar si isku mid ah gantaallo ugu weerartay dalalka Qatar, Kuwait, Imaaraadka iyo Baxrayn.Tani waxay ku soo beegantay xilli uu dhammaanayo waqtigii uu Trump u qabtay in heshiis la gaaro.

Arrintan waxay u muuqataa fariin digniin ah oo ka timid Iiraan sida inay leedahay: haddii la i weeraro, aniguna waxaan beegsan doonaa dalalka gobolka.

Wasiirka Arrimaha Dibadda Pakistan ayaa sheegtay in Israel isku dayayso inay carqaladayso dedaal kasta oo xabbad-joojin ah oo Pakistan ka dhex waddo Maraykanka iyo Iiraan.