Madaxweynaha Iran, Masoud Pezeshkian, ayaa ku tilmaamay weerarrada Israel ku hayso Lebanon “xadgudub cad” oo ka dhan ah heshiiska xabbad-joojinta, wuxuuna sheegay inay tahay “calaamad khatar ah” oo muujinaysa in aan si dhab ah la isugu heellayn karin heshiisyo suurtagal ah.

Hadalladan ayaa yimid maalin kadib markii militariga Israa’iil ay sheegeen inay ku qaadeen Lubnaan in ka badan 100 weerar oo cirka ah. Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil, Benjamin Netanyahu, ayaa dhankiisa sheegay in Israa’iil ay sii wadi doonto weerarrada ka dhanka ah Hezbollah “meel kasta oo loo baahdo”.

Qoraal uu ku daabacay barta X, Pezeshkian wuxuu ku sheegay in sii socoshada weerarradu ay ka dhigi doonaan wadaxaajoodyada “macno la’aan”, wuxuuna ka digay in gacmaha Iran ay “ku sii jiri doonaan keebka qoriga”.

Dhanka kale, afhayeenka baarlamaanka Iran, Mohammad-Bagher Ghalibaf, ayaa ka digay in “jebinta xabbad-joojintu ay leedahay cawaaqib cad iyo jawaabo adag”.

Ghalibaf wuxuu sidoo kale sheegay in Lebanon ay tahay “qayb aan laga maarmi karin oo ka mid ah xabbad-joojinta”, isla markaana aysan jirin “meel loogu laabto ama lagu inkiri karo”.

Wuxuu ugu dambayn ku baaqay: “Dabka si degdeg ah ha loo demiyo.”

Waxaa saaka xeebta magaalada Muqdisho soo gaaray markabka qodista shidaalka Soomaaliya ee Çağrı Bey, kaas oo hore uga soo shiraacday dalka Turkiga.

Madaxda Qaranka ayaa la filayaa inay dhawaan dekedda Muqdisho kaga qeyb galaan munaasabad lagu soo dhoweynayo markabkan iyo kuwo kale oo la socda. Markabkan ayaa bilowga toddobaadka dambe u jihaysan doona xeebaha Galmudug, halkaas oo laga sameeyay sahanno shidaal si loo dardargeliyo howsha soo saaristiisa.

Tani waa tallaabo muhiim ah oo muujinaysa horumar la taaban karo, isla markaana kor u qaadaysa rajada laga qabo kobaca dhaqaalaha dalka, ka faa’iidaysiga khayraadka dabiiciga ah, iyo dhisidda mustaqbal barwaaqo leh.

Nin kasoo jeeda United Kingdom ayaa wajahaya dacwado la xiriira falal argagixiso oo lagu eedeeyay inuu xiriir la leeyahay kooxda Al-Shabaab, kaddib baaritaan ay fuliyeen hay’adaha ammaanka ee London.

Jermaine Grant, oo 43 sano jir ah isla markaana aan lahayn hoy rasmi ah, ayaa lagu tuhunsan yahay inuu door hoggaamineed ka qaatay howlaha Al-Shabaab, arrintaas oo ka hor imanaysa sharciga la-dagaallanka argagixisada ee sanadkii 2000.

Dacwadaha kale ee loo haysto waxaa ka mid ah saddex jeer oo lagu eedeeyay inuu ka qayb galay tababaro ciidan oo ka dhacay xero ay kooxdaasi ku lahayd magaalada Kismayo.

Sidoo kale, waxaa lagu soo oogay labo eedeymood oo ku saabsan inuu haystay hub nooca AK-47 ah, kaasoo la sheegay in loogu talagalay adeegsiga falal argagixiso.

Kiiskan ayaa la xiriira dhacdooyin la sheegay inay dhaceen intii u dhaxeysay dabayaaqadii 2007 ilaa horraantii 2010, xilli ay Al-Shabaab si weyn uga hawlgeli jirtay gudaha Soomaaliya.

Waxaa la qorsheeyay in Grant la horgeeyo maxkamadda Westminster Magistrates’ Court Khamiista maanta ah.

Afhayeen u hadlay la-dagaallanka argagixisada London, Kris Wright, ayaa sheegay in dacwadahan ay ka dhasheen baaritaan dheer, isla markaana ay yihiin kuwo aad u culus.

Wuxuu intaas ku daray in hay’adaha ammaanku ay sii wadi doonaan dabagalka cid kasta oo lagu tuhmo falal argagixiso, iyadoon loo eegayn goobta ay joogaan ama waqtiga ay falalkaasi dhaceen.

Trump ayaa qorsheynaya inuu sii wado fududeynta cunaqabateynta saaran shidaalka Ruushka oo hadda si aan shuruud lahayn lagu iibsan karo, si la mid ah shidaalka Iiraan ayaa la fududeynaya inuusan la kulmin cunaqabateyn si looga hortaggo inay dunidda wajahdo shidaal yari iyo qiimo koror ku yimaada shidaalka, sida ay werisey Semafor.

Sidii kale Donald Trump, Madaxweynaha Mareykanka, ayaa fariin culus oo si weyn u hadal haysa ku baahiyay bartiisa Truth Social, taas oo si toos ah fariin adag ugu dirtay dowladda Iran.

Trump ayaa si cad uga digay in haddii aan si buuxda loo fulin waxa uu ugu yeeray “HESHIISKA DHABTA AH”, ay bilaaban doonto tallaabo milatari oo uu ku tilmaamay mid ka weyn, ka xoog badan, isla markaana ka halis badan wax kasta oo hore loo arkay. Hadalkan ayaa si degdeg ah u kiciyay dareenka caalamka, maadaama uu tilmaamayo in xaaladdu mar kale u janjeeri karto dhinaca dagaal toos ah, halkii ay ka ahaan lahayd wadaxaajood iyo diblomaasiyad.

Wuxuu sheegay in dhammaan awoodda milatari ee Mareykanka, maraakiib dagaal, diyaarado casri ah, iyo kumannaan askari oo wata hubkii ugu horumarsanaa, ay si buuxda ugu sugan yihiin agagaarka Iran, islamarkaana diyaar u yihiin inay qaadaan weerar degdeg ah haddii loo baahdo. Hadalkan wuxuu muujinayaa in Mareykanku horey u diyaariyay qorshe kasta oo suuragal ah, isla markaana uusan doonaynin in wax fursad ah la siiyo xaalad jahawareer ah ama dib u dhac ku yimaada fulinta heshiis kasta oo la isla gaaro.

Trump wuxuu intaas ku daray in ciidamadu aysan dib uga laaban doonin gobolka ilaa heshiiska la sheegay si buuxda loo hirgeliyo. Haddii taas la waayo, ayuu yiri, “xabbaddu way bilaabaneysaa”, taas oo uu ku tilmaamay mid aan horey loo arag xooggeeda iyo saameynteeda, isagoo si dadban u tilmaamay in jawaabta Mareykanka ay noqon doonto mid aad u culus oo aan la qiyaasi karin.

Wuxuu sidoo kale si gaar ah u xusay muhiimadda Strait of Hormuz, isagoo cadeeyay in Mareykanku dammaanad qaadayo in marinkaasi uu ahaado mid furan oo ammaan ah. Marinkan ayaa ah halbowlaha ugu muhiimsan ee maraakiibta shidaalka adduunka, waxaana xannibaaddiisu keeni kartaa dhibaato dhaqaale oo baahsan, kor u kaca qiimaha shidaalka, iyo jahawareer ku yimaada suuqyada caalamiga ah.

Inkasta oo ay jiraan warar is khilaafsan oo ku saabsan xabad joojintii labada toddobaad ahayd ee u dhaxaysay Mareykanka iyo Iran, Trump wuxuu caddeeyay in Mareykanku aqbali karo hal qodob oo kaliya oo uu ku tilmaamay mid macno leh, taas oo ah in Iran aysan yeelan karin hub nukliyeer ah, isla markaana marinka Hormuz uu ahaado mid si buuxda u shaqeynaya oo ammaan ah. Wuxuu si toos ah u muujiyay in tani tahay xudunta siyaasadda Mareykanka ee ku aaddan arrintan, isla markaana aysan jirin wax kale oo ka muhiimsan oo la gorgortami karo.

Xaaladda guud ee hadda taagan ayaa muujinaysa koror weyn oo xiisadeed, iyadoo ay weli jiraan jahawareer ku saabsan heshiisyada la sheegay iyo qorshayaasha qarsoon ee labada dhinac. Qorshe la sheegay inuu ka kooban yahay 10 qodob ayaa soo ifbaxay, balse lama hubo inta si rasmi ah loo isla qaatay ama loo dhaqan gelin doono.

Marka la eego fariinta Trump, waxaa muuqata in Mareykanku isku diyaarinayo laba waddo midkood, midda koowaad waa in heshiis adag oo shuruudo cad leh la gaaro, midda labaadna waa in xaaladdu si degdeg ah isu beddesho iska horimaad milatari oo ballaaran. Arrintan ayaa si dhow isha loogu hayaa, maadaama ay saameyn toos ah ku yeelan karto amniga gobolka iyo dhaqaalaha adduunka oo dhan.

Afayeenka Baarlamanka Iiraan ayaa sheegay in durba la jabiyay sedex qodob oo kamid ahaa tobankii qodob ee Iiraan lagula heshiiyay.

1) Wuxuuu sheegay inaan la ixtiraamin qodobkii koobaad ee heshiiska oo ku saabsanaa joojinta dagaalka Lubnaan, kaasoo uu balanqaaday Ra’iisal Wasaaraha Pakistan, Shehbaz Sharif.

2. Wuxuu sheegay in qodobkii dhigayay inaan lagu xadgudbin hawada Iiraan la jabiyay oo diyaarad drone ah ay soo gashay oo ku xadgudubtay hawadii Iiraan.

3. Wuxuu sheegay in sidoo kale la jabiyay qodobkii lixaad ee heshiiska kaasoo Iiraan siinayay xuquuq buuxda oo ku saabsan bacariminta Uranium-ka balse diideen Mareykanka iyo ISRL.

Dawladda Shiinaha ayaa maanta oo Arbaca ah shaaca ka qaaday in ay heshiis dhex dhigtay dalalka Pakistan iyo Afghanistan oo xiisad dagaal dhex martay muddooyinkii la soo dhaafay.

Xukuumadda Beijing ayaa sheegtay in ay labadan dal u heshiisiisay si ay meesha uga saarto colaadda soo noq-noqotay ee dhex maray dalalkan oo isku haya arrimo la xidhiidha muran dhinaca xuduudaha oo muddo soo taxnaa.

Shiinaha ayaa sii balaadhinaya saamayntiisa qaaradda Aasiya isaga oo doonaya in uu gacanta ku dhigo dhammaanba dalalka Aasiya

Dalalka Iran iyo Faransiiska ayaa si adag uga hadlay duqaymaha aan kala joogsiga lahyan ee Israi|l ka wado dalka Lubanaan waxayna soo jeediyeen in si dhaqsi leh Israi|l ay u joojiso.

Madaxwaynaha dalka Faransiiska Emanuel Macron ayaa sheegay in heshiiska xabad joojinta u dhaxeeya dalalka Mareekanka iyo Iran ay tahay in lagu daro in Israi|l ay duqaymaha ka joojiso Lubanaan.

Iran ayaa dhankeeda sheegtay inay ka baxayso heshiiska hadii Israi|l aysan joojinin gulufka ay ka wado guud ahaan dalka lubnaan.

Madaxwaynaha dalka Mareekanka Donald Trump oo goor dhow qoraal soo dhigay bogiisa ayaa yiri ” Iran way ogtahay in heshiiska aysan ku jirin arin quseysa dalka Lubanaan.

Xaalada ayaa cakiran, xili maanta kaliya Israi|l ay fulisay duqaymo kor u dhaafayo ilaa iyo 100 bartilmaameed.

Isbitaalada ayaa ciir ciiraya la tacaalida dhaawacyada iyo meedadka awgii. Waxaa gabi ahaan indho un kasoo haray dalalkii Carab iyo guud ahaan dunida Islaamka ee ku aadan xaalada Lubanaan.

Dhanka kale Ra’iisul Wasaaraha Spain Pedro Sánchez ayaa sheegay in dowladdiisu ayna taageeri doonin cidda hurisay colaadaha caalamka, xitaa haddii ay hadda isku dayaan inay damiyaan.

Wuxuu xusay in xabbad-joojin ay tahay arrin wanaagsan, gaar ahaan haddii ay horseeddo nabad waarta, balse ayna la micno ahayn in la iska indha tiro khasaaraha iyo dhibaatada ka dhalatay dagaalka.

Sánchez ayaa ugu baaqay in diiradda la saaro diblomaasiyadda, sharciga caalamiga ah iyo nabadda si loo helo xal waara.

Gudoomiyaha Dawladaha Midawga yurub Mr António Costa ayaa ka falceliyey Waruu kusheegey Mr D.Trump inuu midawga yurub hadda wixii kadameeyo maalgelin doona xizbiyadda Mucaaradka ah ee ka jira Yurub.

Xisbiyadaas oo ah buu yidhi siduu hadalka udhigey,kuwa leh Mabaadi hogaamineed dhinaca ka hortaga Dadka Magangelya doonka kasoo horjeedkooda.

Mr António Costa oo ah Gudoomiyaha una dhashey wadanka Portugal ayaa yidhi waxa ugu weyn ee aan isku heynaa Waa aragtideena Aduunka, laakiin hadda waaba ka talaabsatey.

Waxaan hadaan noqoneyno xulafo waxaan ku noqon karaa xulafo isixtiraam qolo walba madaxbanaanidee lagu ixtiraamo.

Mr António Costa wuxuu ku gabagabeeyey Mareykanku waxey ahaaneysaa Saaxiib xaliif muhiima,sidoo kale dhinaca dhaqaalaha Waa xaliif muhiim ah.

Laakiin Qaaradayadda Yurub waa waajib iney noqotaa sayidadda Duulduulka Mr D.Trump iyo Mucaaradadda Mawqifka Yurub waxaad moodaa inuu umuuqdo mid sii xoogeysanaya oo lakala dhaqaaqi doonaa,Inkastoo weli caqli badan iyo tallo badan halkaa kusoo gaadheen in Institutions-koodu jiraan wax kabadan 1000 sano.

Madaxweynaha Somaliland Mudane Cabdiraxmaan Maxamed Cabdillaahi (Cirro) ayaa sheegay in dedaallada nabadaynta ee Gobollada Awdal iyo Selel ay si habsami leh u socdaan, iyada oo ay halkaas ku sugan yihiin wefti ballaadhan oo uu hoggaaminayo Madaxweyne ku-xigeenka JSL.

Sida oo kale Madaxweynuhu waxa uu si gaar ah hoosta uga xarriiqay doorka weyn ee ay hoggaannada dhaqanka Gobollada Awdal iyo Selel ku leeyihiin xoojinta nabadda iyo wadajirka bulshada walaalaha ah ee ku wada nool deegaannadaasi, isaga oo uga mahad naqay dedaalkooda joogtada ah ee lagu xaqiijinayo xasillooni waarta.

Madaxwayne Ciro ayaa hadalkan ka sheegay Fadhigii 59-aad ee Shirka Golaha Wasiirrada Somaliland oo uu Shir-gudoominayey, kaasoo maanta ka qabsoomay Qasriga Madaxtooyada Somaliland.