Imaaraadka Carabta ayaa sheegay iney si wayn uga xun yihiin in gollaha ammaanka ee Qaramada Midoobay uu maanta ansixin qaraarkii lagu joojinayay weerarada Iiraan ay ku qaadayso maraakiibta maraya marin biyoodka Hormus iyo hanjabaadaha ay ku hayso dhaqaalaha caalamiga ah.

Imaaraadku wuxuu sheegay iney muhiim tahay in marinka Hormus uu u furan yahay dhamaan maraakiibta, Isla markaana uusan jirin Dal awood u leh inuu xidho wadooyinka wadooyinka ganacsiga caalamiga ah.

Imaaraadku wuxuu sheegay in gollaha ammaanku uu arintan ku fashilmay, waxayna sheegeen iney sii wadayaan dadaalada caalamiga ah ee dib loogu furayo marin biyoodka Hormus.

Wasiirka Arrimaha Gudaha ee Kuweyt ayaa ugu baaqay muwaadiniinta dalkooda iney guryahooda joogaan oo ay kasoo bixin laga bilaabo saqda dhexe ee caawa ilaa 6-da subaxnimo ee berri.

Xaalada gobolka ayaa aad u kacsan, waxaa laga cabsanayaa in gobolku uu saqda dhexe ee caawa galo xaaladii ugu darneyd.

Sidoo kale qaar ka mid ah Dalalka Carabta ayaa dadkooda faray in aysan dibed u soo bixin caawa, cabsi laga qabo weerarro culus oo ka yimaadda Iiraan, ka dib markii ay natiijo la’aan noqdeen dedaalladii lagu dejinayey dagaalka Bariga-dhexe, iyada oo Trump uu ku adkaystay in uu weerar aan hore loo arag ku ekeyn doono Iiraan.

Iiraan ayaa iyana sheegtey in aysan waxba ula hadhayn Mareykanka & dal kasta oo uu saldhig ku leeyahay, siday werisey wakaaladda Kacaanka ee Fars.

Wakiillada Qaramada Midoobay ee Ruushka iyo Shiinaha ayaa ka hadlay kulankii Golaha Ammaanka ee ay ku diideen qaraar la xidhiidhay in xoog lagu furo marinka muhiimka ah ee Hormuz.

Safiirka Ruushka, Vassily Nebenzia, ayaa sheegay in dalkiisu taageersan yahay in marinnada caalamiga ah ay furnaadaan, balse qaraarkan uu ahaa mid hal dhinac u janjeedha, isla markaana dhaawici kara dadaallada nabadeed ee socda.

Safiirka Shiinaha, Fu Cong, ayaa isna sheegay in inkastoo ay ka walaacsan yihiin xidhitaanka marinka Hormuz, haddana qaraarku uusan si sax ah uga tarjumayn sababaha dhabta ah ee khilaafka, isla markaana uu yahay mid cadaadis hal dhinac ah.

Dhanka kale, wakiilka Mareykanka, Mike Waltz, ayaa si adag u dhaliilay Ruushka iyo Shiinaha, isagoo sheegay inay mar kale carqaladeeyeen shaqadii Golaha Ammaanka, isla markaana veto-ga ay adeegsadeen uu yahay tallaabo hoos u dhigaysa kalsoonida

Mareykanka: In ka badan labaatan xubnood oo ka tirsan Aqalka Kongareeska ayaa soo jeediyey in xilka laga qaado Trump ama awoodda loo wareejiyo Madaxweyne Ku-xigeenka — TheTime.

Ro Khanna oo ka tirsan congress ka mareykanka ayaa ku baaqay in xilka laga qaado Donald Trump iyadoo la adeegsanayo wax ka beddelka 25-aad, isagoo ku eedeeyay inuu khatar ku yahay amniga caalamka isla markaana uu muujinayo ixtiraam la’aan ku wajahan dadka ku nool Iran, Gaza iyo Cuba.

Wuxuu sidoo kale sheegay in ficilladiisa ay noqon karaan dambiyo dagaal, halka baaqyadan ay ka dhex kaceen xiisad siyaasadeed oo sii kordheysa gudaha Mareykanka.

Iiraan ayaa Pakistan oo kamid ah dhexdhexaadiyeyaasha u sheegtay iney aamisan tahay in dagaalka ay ku guuleysan karto Isla markaana ay haysto 15,000 oo gantaal iyo 45,000 diyaaradaha dagaalka ee aan duuliyaha lahayn ah, sida uu ku waramay Wall Street Journal.

Sidoo kale warbixinta WSJ waxaa lagu sheegay in Iiraan kahor inta ay Wadahadalada joojin ee lagu jirey wada xaajoodka ay muujisey mawqif adag oo aan tanaasul lahayn.

Wargayska WSJ ayaa xogtaas ka soo xigtay Pakistan oo fariimaha laysku dhaafsanayay.

Wakiilka Iiraan ee Qaramada Midoobay ayaa si cad u sheegay in Iiraan ay gabi ahaanba iska diiday xabad joojin kumeel gaadha. Wuxuu cadeeyay in Iiraan ay rabto.

– in si buuxda loo joojiyo dagaalkan.

– iyo iney hesho damaanad qaad buuxa oo lagu xaqiijinayo in markale aan lasoo wareerayn.

Soomaaliya ayaa galabta u codaysay qaraar la horgeeyey Golaha Ammaanka Qaramada Midoobay oo la doonayey in awood millatari loo adeegsado sidii loo furi lahaa Marinka Hormuuz.

Waxa kaloo qaraarkan u coddeeyey dalalka Baxrayn, DR Congo, Maraykanka, Ingiriiska, Faransiiska, Giriiga, Liberia, Latvia iyo Panama.

Hasayeeshee, waxa qaraarkan codka diidmada qayaxan ku fashiliyey Shiinaha iyo Ruushka.

Dhanka kale Wasiirka Arrimaha Dibada Baxreyn ayaa markii uu meel mari waayay qaraarkii ku saabsanaa furitaanka marin biyoodka Hormus, wuxuu canaan kala dul dhacay gollaha ammaanka.

Wuxuu sheegay in Dalalka Sucuudiga, Baxreyn, Imaaraadka Carabta, Qatar, Kuweyt iyo Jordan ay aad uga xun yihiin inaan la ansixin qaraarkii maanta la hor geeyay gollaha ammaanka.

Wuxuu ku eedeeyay gollaha ammaanka iney ku fashilmaan masuuliyadooda, Isla markaana ay indhaha ka laabteen dhaqanka sharci darada ah ee Iiraan ay ku xidhatey marinka Hormus, kaasoo u baahnaa talaabo adag in laga qaado.

Wararka laga helayo deegaannada Puntland ayaa sheegaya in Dowladda Federaalka Soomaaliya ay u yeertay saraakiil ka tirsan Ciidamada Xoogga Dalka oo ka howlgala qaar ka mid ah gobollada Puntland, gaar ahaan Mudug, Nugaal iyo Bari.

Ilo xog ogaal ah ayaa tilmaamaya in saraakiishan lagu wargeliyay inay si degdeg ah ugu soo laabtaan, inkasta oo aan si rasmi ah loo shaacin sababta ka dambeysa amarkan. Sidoo kale, ma cadda qorshaha istaraatiijiyadeed ee arrintan la xiriira iyo waxa ka dhalan kara.

Arrintan ayaa imaneysa xilli xaaladda amni iyo midda siyaasadeed ee dalka ay marayaan marxalad xasaasi ah, taasoo keentay in la isweydiiyo ujeeddada dhabta ah ee ka dambeysa dhaq-dhaqaaqan cusub.

Ilaa hadda, Dowladda Federaalka kama aysan bixin wax war rasmi ah oo ku saabsan arrintan, hase yeeshee la soco wixii kusoo kordha.

Maxaa ka dambeeya amarkan?

Falanqeeyayaal dhanka amniga ah ayaa qaba in tallaabadan ay la xiriiri karto dhowr arrimood oo is biirsaday, kuwaas oo ay ka mid yihiin:

• Isbedello lagu sameynayo qaab-dhismeedka hoggaanka ciidamada
• Qorsheyaal cusub oo amni oo laga yaabo in la diyaarinayo
• Xaalado siyaasadeed oo u baahan isku dubbarid ciidan

Sidoo kale, waxaa jira tuhunno la xiriira in Dowladda Federaalka ay doonayso in ay dib u qiimeyso joogitaanka iyo howlgalka ciidamada ee deegaanada Puntland, iyadoo la eegayo xaaladda guud ee dalka.

Xaaladda guud ee dalka

Arrintan ayaa ku soo beegmeysa xilli Somalia ay wajahayso xaalado is biirsaday oo dhinacyada amniga iyo siyaasadda ah, kuwaas oo ay ka mid yihiin:
• Dagaallada lagula jiro kooxaha hubeysan
• Khilaafaad siyaasadeed oo u dhexeeya dowladda dhexe iyo dowlad goboleedyada
• Isbeddello ka socda gudaha hay’adaha amniga

Jawaab la’aan rasmiga ah

Ilaa hadda, Dowladda Federaalka Soomaaliya kama aysan bixin wax war ah oo rasmi ah oo caddeynaya sababta rasmiga ah ee ka dambeysa u yeerista saraakiishan, taasoo sii kordhisay hadal-heynta iyo falanqaynta ku saabsan ujeeddada dhabta ah ee tallaabadan.

Saadaasha iyo waxa laga filan karo

Khabiirada ayaa tilmaamaya in haddii amaradan ay sii socdaan, ay saameyn ku yeelan karaan:

• Howlgalada amni ee ka socda gobollada waqooyi-bari
• Iskaashiga u dhexeeya dowladda dhexe iyo Puntland
• Xasiloonida guud ee dalka

Si kastaba ha ahaatee, waxaa la filayaa in maalmaha soo socda ay soo baxaan faahfaahin dheeraad ah oo iftiimin doonta sababaha rasmiga ah iyo qorshaha ka dambeeya tallaabadan.

Wadahadallada u dhexeeya Mareykanka iyo Iiraan ayaa horumar sameeyay 24-kii saac ee la soo dhaafay.

Pakistan ayaa weli ku dadaalaysa sidii loo heli lahaa fursad lagu gaari karo heshiis diblomaasiyadeed, sida uu sheegay ilo xog ogaal ah, hase yeeshee weerar lagu qaaday kaabayaal muhiim ah oo ku yaalla Sucuudiga ayaa hoos u dhigi kara fursadahaas.

Dhanka kale, Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Qatar ayaa ku baaqday in si degdeg ah loo helo xal, ka hor inta uusan dagaalku sii fidin oo uu ka bixin xakameynta.

Waxaa barbar socda dadaalada yaraynta weerarada milatari ee Iiraan, iyada oo uu soo dhowaaday ballankii kama dambaysata ahaa ee madaxweynaha Maraykanka Donald trump uu ballan qaaday.

Trump wuxuu sheegay in laga yaabo iney wax iska badalaan Weerarada qorsheysan ee Iiraan lagu qaado hadii aysan heshiis gelin inta ka horeysa 8-da fiidnimo ee wakhtiga Washington, sida ay ku warantay ABC News.

Iran waxay u sheegtay dhexdhexaadiyeyaasha, in ay weli haysato 15,000 gantaal iyo 45,000 drone, isla markaana ay aaminsan tahay inay dagaalka ku guulaysanayso, sidaas darteedna aysan dib uga laabanaynin mowqifkeeda.

Si kastaba ha ahaatee, in heshiis xabbad-joojin ah lagu gaaro waqtiga kama dambaysta ah ee uu dejiyay Trump 8-da fiidnimo xiliga Mareykanka weli waxay u muuqataa mid aad u adag, sida ay ilo xog ogaal ah u sheegeen Axios.

Madaxwaynaha Somaliland ayaa maanta magacaabay xilal tiro ahaan gaadhaya illaa 26 xil, marka aad ka eegto dhanka saami-qaybsiga beelwayta Gadabuursi ee degta Gobollada Awdal, Selel iyo Gabiley waxa kaga soo hagaagay 4 xil taasi oo marka boqolley loo badalo u dhigmaysa 15% macneheedu yahay in 100% ee xilalka uu maanta magacaabay madaxwayne Cirro 85% ka mid ahi yihiin beeshiisa.

Waxa yaabka yaabkiis ah in Cirro hore usoo saaray 105 digreeto Reer Awdal ku lahaayeen 5 xubnood halka 100 degaankiisa ahaayeen

Golaha dhaqanka gadabuursi iyo Siyaasiyiinta kasoo jeeda Gobolada Markii Ay waydiiyeen Sida uu wax u wado wuxu ku yidhi anigii ay igasoo baxdeybaa yaaban ee dib baan ka saxayaaye isuga

Maantana Waan Aragnaa Sida uu u dhigay Markale Maxaan ka sugnaa oo inoogu hadhay Ninkaasi