Somaliland ayaa sheegay inuu diyaar u yahay in Itoobiya ay ka faa’iidaysato Dekedda Berbera iyo marin-badeedka ku yaalla xeebaha Somaliland, iyadoo arrintan ay kusoo beegmayso xilli uu weli taagan yahay muranka ka dhashay qorshihii Itoobiya ay ku doonaysay inay ku hesho marin ay kaga baxdo Badda Cas.
Wasiirka Arrimaha Dibadda Somaliland, Cabdiraxmaan Daahir Aadan Bakaal, ayaa wareysi uu siiyey Sky News Arabia ku sheegay in Itoobiya iyo Somaliland ay yihiin dhinacyo xiriir dhow leh, isaga oo Addis Ababa ku tilmaamay dal walaal ah iyo saaxiib muhiim ah.
Wasiirka ayaa tilmaamay in iskaashiga labada dhinac uu yeelan karo dhinacyo badan, oo ay kamid yihiin isticmaalka dekedaha, ganacsiga, gaadiidka iyo isku socodka badeecadaha. Hadalkiisa ayaa muujinaya in Hargeysa ay weli dan weyn ka leedahay xoojinta xiriirka dhaqaale ee ay la leedahay Itoobiya.
Itoobiya, oo ah dal aan lahayn xeeb, ayaa muddo dheer ku tiirsanayd dekedaha dalalka deriska ah si ay u maamusho qayb weyn oo ka mid ah ganacsigeeda dibadda. Inkastoo Jabuuti ay weli tahay marinka ugu muhiimsan ee Itoobiya u adeegsato ganacsiga badda, Addis Ababa ayaa raadineysa fursado kale oo ay ku kala duwan karto marinnada ganacsi ee ay isticmaasho.
Dekedda Berbera ayaa arrintan muhiimad gaar ah ku leh, maadaama ay ku taallo meel istiraatiiji ah oo ku dhow marinnada ganacsiga ee Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed. Somaliland ayaa muddooyinkii dambe xoogga saartay horumarinta dekedda iyo sidii ay uga dhigi lahayd xarun ganacsi oo isku xirta Somaliland, Itoobiya iyo suuqyada kale ee gobolka.
Haddii Itoobiya ay si weyn uga faa’iidaysato dekedda, waxaa kordhi kara dhaqdhaqaaqa badeecadaha iyo adeegyada gaadiidka ee Berbera, taas oo Somaliland ay u arki karto fursad dhaqaale iyo mid ganacsi.
Xiriirka Hargeysa iyo Addis Ababa ayaa si gaar ah isha loogu hayey tan iyo 1-dii Janaayo 2024, markaas oo labada dhinac ay ku dhawaaqeen heshiis is-afgarad oo ku saabsan marin-badeed iyo iskaashi dhinacyo kale ah.
Heshiiskaasi wuxuu dhaliyey muran xooggan, gaar ahaan Dowladda Federaalka Soomaaliya oo ku tilmaantay tallaabada Itoobiya mid taabanaysa madax-bannaanida iyo wadajirka dhuleed ee Soomaaliya.
Dowladda Soomaaliya waxay ku adkaysatay in Itoobiya aysan heli karin marin-badeed ama heshiis la xiriira dhul Soomaaliyeed iyada oo aan oggolaansho laga helin dowladda dhexe, halka Somaliland ay heshiiska u aragtay mid muhiim u ah danaha ay ka leedahay xiriirka ay la yeelanayso Itoobiya.
Inkasta oo murankaasi uu sababay xiisad diblomaasiyadeed oo gobolka ka dhex dhalatay, hadallada cusub ee ka soo baxay Somaliland waxay muujinayaan in Hargeysa ay weli dooneyso in xiriirka Itoobiya lagu saleeyo iskaashi dhaqaale iyo mid ganacsi oo muddo dheer socon kara.
Arrintan ayaa sidoo kale dib usoo nooleyn karta doodda ku saabsan sida Itoobiya, oo ah dal aan lahayn xeeb, ay u heli karto marin-badeed cusub iyadoo la tixgelinayo danaha Soomaaliya, Somaliland iyo dalalka kale ee ku xeeran Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed.
