Wasiirka Warfaafinta, Dhaqanka iyo Dalxiiska Soomaaliya, Cabdiftaax Qaasim, ayaa faahfaahin ka bixiyay qorshaha bixitaanka ciidamada Midowga Afrika ee Soomaaliya ku sugan, xilli ay sii xoogeysanayaan doodaha ku saabsan awoodda dowladda ee la wareegidda amniga dalka marka ciidamada shisheeye baxaan.
Wasiirka ayaa sheegay in bixitaanka ciidamada Afrikaanka ah uu yahay qorshe hore loo dejiyay, isla markaana dowladda Soomaaliya ay waddo diyaar-garow ay kula wareegayso mas’uuliyadda amniga. Waxa uu meesha ka saaray walaaca laga qabo in bixitaanka ciidamadaasi uu fursad u siin karo Al-Shabaab inay dib ula wareegaan deegaanno muhiim ah.
“Ciidamada Afrikaanka ah ee dalkeenna jooga way baxayaan, cabsi iyo walwalna lagama qabo in Al-Shabaab dalka qabsadaan. AUSSOM ma aha Soomaali, mana sii joogi doonaan. Marxalad ayay yimaadeen, haddii ay dhammaystaan waa baxayaan, laakiin fikirka ah haddii AUSSOM baxdo amniga ayaa halaabaaya waa mid aad u liita,” ayuu yiri wasiirku.
Qaasim ayaa tilmaamay in ciidamada xoogga dalka ay durba la wareegeen qaar ka mid ah goobihii ay baneeyeen ciidamada Uganda, isaga oo tusaale u soo qaatay magaalada Baraawe ee gobolka Shabeellaha Hoose. Waxa uu sheegay in qorshuhu yahay in ciidamada Soomaaliya ay sidoo kale la wareegaan saldhigyada kale ee ciidamada Uganda ay ka baxayaan.
“Dowladda waxay diyaar u tahay inay sugto amnigeeda. Hadda meelaha ay ka baxeen, sida Baraawe, dowladda ayaa la wareegtay. Qaybaha kale ee Shabeellaha Hoose ciidamada ayaa la wareegi doona,” ayuu raaciyay.
Hadalka wasiirka ayaa imanaya iyadoo ay sii kordhayaan calaamadaha muujinaya in Uganda ay qorsheyneyso soo afjaridda joogitaanka ciidamadeeda Soomaaliya.
Taliyaha ciidamada Uganda, Jeneraal Muhoozi Kainerugaba, ayaa horay u sheegay in dhammaan ciidamada dalkiisa ay Soomaaliya ka bixi doonaan bisha August 2027. Hase yeeshee, bayaankii ugu dambeeyay ee militariga Uganda ee 2-dii November ayaa bixitaanka guud ku xiray dhammaadka sannadka 2027.
Afhayeenka militariga Uganda, Gaashaanle Sare Chris Magezi, ayaa isaguna caddeeyay in tallaabada koowaad ay tahay dib u soo celinta ciidamada Uganda ee Soomaaliya ku jooga heshiiska laba geesoodka ah ee kala dhexeeya dowladda Soomaaliya.
Tani waxay ka dhigan tahay in bixitaanka ciidamada Uganda uu yeelan karo laba marxaladood, marka hore ciidamada ku jooga heshiiska labada dal, kadibna kuwa qaybta ka ah howlgalka Midowga Afrika ee AUSSOM.
Ciidamada Uganda ayaa laf-dhabar u ah howlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya, gaar ahaan deegaannada Koonfurta iyo gobolka Shabeellaha Hoose. Bixitaankooda iyo qorshaha guud ee dhimista ciidamada Midowga Afrika ayaa muhiimad gaar ah u leh qorshaha kala-guurka amniga Soomaaliya.
Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa muddooyinkii dambe xoogga saareysay dhismaha iyo tayeynta ciidamada xoogga dalka, kuwaas oo qaarkood tababar ku soo qaatay gudaha dalka iyo dibadda, si ay awood ugu yeeshaan inay si madax-bannaan ula wareegaan saldhigyada, goobaha istaraatiijiga ah iyo hawlgallada amniga.
Si kastaba ha ahaatee, la wareegidda saldhigyada ay baneeyaan ciidamada shisheeye ma aha oo keliya in ciidamo kale lagu beddelo. Waxay sidoo kale u baahan tahay awood joogto ah oo dhanka saadka, mushaaraadka, hubka, gaadiidka, sirdoonka iyo gurmadka degdegga ah ah, si aanay goobahaasi mar kale ugu noqon kuwo nugul.
Dhanka kale, howlgalka AUSSOM ayaa wajahaya caqabado dhaqaale iyo hubanti la’aan la xiriirta maalgelinta iyo taageerada ay ku tiirsan yihiin ciidamadiisa. Arrimahan ayaa sii adkeynaya qorshaha mustaqbalka ee howlgalka, xilli Soomaaliya ay dooneyso inay si tartiib ah ula wareegto mas’uuliyadda amniga.
Bixitaanka ciidamada Midowga Afrika ayaa noqonaya imtixaan weyn oo lagu cabbirayo awoodda ciidamada Soomaaliya iyo diyaar-garowga dowladda ee sugidda amniga dalka, iyadoo su’aasha ugu weyn ay tahay sida loo xaqiijin karo in meelaha ay baneeyaan ciidamada shisheeye aysan mar kale gacanta ugu dhicin Al-Shabaab.
