Wednesday, November 18, 2026

Hogaamiyaha RSF, Walaalkii Iyo Xubno kale oo Dil lagu Xukumay

by Heemaaln
4 minutes read
A+A-
Reset

Maxkamad ku taalla dalka Suudaan ayaa dil toogasho ah, iyagoo maqan, ku xukuntay hoggaamiyaha Ciidamada Taageerada Degdegga ah (RSF), Maxamed Xamdaan Daqalo oo loo yaqaan Xemedti, walaalkiis iyo 11 xubnood oo kale oo ka tirsan hoggaanka iyo saraakiisha ciidankaas.

Xukunka ayaa ah mid si weyn u sii xoojinaya xiisadda siyaasadeed iyo tan milatari ee dalka Suudaan, oo muddo dheer ay ka socdeen dagaallo xooggan oo u dhexeeya ciidamada dowladda ee uu hoggaamiyo Jeneraal Cabdifataax Al-Burhaan iyo ciidamada RSF ee uu hoggaamiyo Xemedti.

Maxkamadda ayaa xukunka ku ridday eedeysanayaasha iyagoo aan goobta joogin, taas oo ka dhigan in dacwadda lagu soo gabagabeeyay maqnaanshahooda. Xukunka noocan oo kale ah ayaa inta badan dhaca marka eedeysanayaashu aysan gacanta ugu jirin hay’adaha garsoorka.

Sida ay baahisay warbaahinta Sudan Tribune iyo wakaaladda wararka Anadolu, xukunka waxaa soo saartay Maxkamadda La-dagaallanka Argagixisada iyo Dambiyada ka dhanka ah Dowladda ee magaalada Port Sudan.

Kiiska ayaa la xiriira boob, burburin iyo bililiqo loo geystay xarumaha, bakhaarrada iyo dhismayaasha Sanduuqa Qaranka ee Saadka Daawooyinka ee Suudaan, kuwaas oo ay ku jireen agab caafimaad iyo dawooyin loogu talagalay isbitaallada iyo xarumaha caafimaadka dalka.

Maxkamaddu waxay sheegtay in hantida iyo xarumaha la burburiyay ay ku yaalleen gobollo kala duwan oo Suudaan ah, kuwaas oo ay ka mid yihiin Khartuum, Al-Jaziira, Sennar, Kordofan iyo Daarfuur.

Dacwad-oogayaasha ayaa hoggaamiyeyaasha RSF ku eedeeyay inay mas’uul ka ahaayeen weerarrada iyo burburinta xarumahaasi, xilli dalka uu ka socday dagaal u dhexeeya ciidamada dowladda iyo RSF.

Magacyada dadka xukunka lagu riday

Dadka ay maxkamaddu xukuntay waxaa ka mid ah:

Maxamed Xamdaan Daqalo (Xemedti), hoggaamiyaha RSF.

Cabdiraxiim Xamdaan Daqalo, oo ah walaalkiis iyo ku-xigeenkiisa.

Al-Quni Xamdaan Daqalo, oo isaguna walaalkiis ah.

11 sarkaal iyo xubno kale oo ka tirsan ciidamada RSF.

Maxkamaddu waxay sidoo kale amartay in dhammaan dadka la xukumay laga qaado hantidooda ma guurtada ah iyo tan guurtada ah, laguna wareejiyo dowladda Suudaan.

Waxaa kale oo lagu xukumay inay bixiyaan magdhow ka badan 396 milyan oo doollar, taas oo ah qiimaha hantida iyo khasaaraha lagu sheegay inuu soo gaaray Sanduuqa Qaranka ee Saadka Daawooyinka.

Qof kasta oo la xukumay waxaa sidoo kale lagu soo rogay ganaax lacageed oo gaaraya 100 milyan oo giniga Suudaan ah, iyadoo maxkamaddu ku talisay in lagala noqdo baasaboorrada iyo dhalashada Suudaan.

Xukunka cusub ayaa noqonaya kii labaad ee dil toogasho ah oo maxkamad Suudaani ah ku riddo Xemedti iyo xubno ka tirsan hoggaanka RSF muddo bilo gudahood ah.

Bishii Luulyo 2026, isla maxkamadda magaalada Port Sudan ayaa Xemedti, walaalkiis Cabdiraxiim iyo 14 qof oo kale ku xukuntay dil toogasho ah, kaddib markii lagu helay dambiyo la xiriira dilkii guddoomiyihii hore ee gobolka Galbeedka Daarfuur, Khamis Cabdalla Abkar.

Kiiskaasi wuxuu la xiriiray dilkii guddoomiyaha oo dhacay 14-kii Juun 2023, kaddib markii uu si cad u cambaareeyay weerarrada ciidamada RSF ay ka geysanayeen magaalada El Geneina.

Dowladda Suudaan ayaa xilligaas RSF ku eedeysay inay ka dambeysay dilka guddoomiyaha, halka ciidanka RSF ay horey u diideen mas’uuliyadda eedeymahaas.

Dagaalka Suudaan ayaa qarxay 15-kii Abriil 2023, kaddib markii uu khilaaf xooggan soo kala dhexgalay hoggaamiyaha ciidanka dowladda, Jeneraal Cabdifataax Al-Burhaan, iyo hoggaamiyaha RSF, Maxamed Xamdaan Daqalo.

Khilaafka ayaa salka ku hayay loollanka awoodda dalka iyo qorshaha lagu doonayay in ciidamada RSF lagu daro ciidanka milatariga qaranka, iyadoo labada dhinac ay isku khilaafeen qaabka iyo muddada lagu mideynayo ciidamada.

Dagaalka ayaa markii hore ka qarxay caasimadda Khartuum, balse wuxuu markii dambe ku fiday gobollo badan oo dalka ah, gaar ahaan Daarfuur iyo Kordofan.

Colaadda ayaa sababtay dhimashada tobannaan kun oo qof, barakaca malaayiin kale iyo burbur xooggan oo soo gaaray kaabeyaasha dhaqaalaha, isbitaallada, xarumaha waxbarashada iyo adeegyada aasaasiga ah.

Qaramada Midoobay ayaa dagaalka Suudaan ku tilmaantay mid ka mid ah musiibooyinka bani’aadannimo ee ugu waaweyn dunida, iyadoo malaayiin qof ay wajahayaan cunto yari, dawo la’aan iyo xaalado nololeed oo aad u adag.

Xukunka maxkamadda ayaa ah cadaadis sharci iyo mid siyaasadeed oo hor leh oo saaran hoggaanka RSF, gaar ahaan Xemedti iyo walaalihiis oo ka mid ah dadka ugu awoodda badan ciidankaas.

Si kastaba ha ahaatee, maadaama dhammaan eedeysanayaasha lagu xukumay iyagoo maqan, fulinta xukunka dilka ah waxay ku xirnaan doontaa in la soo qabto ama ay gacanta u galaan hay’adaha dowladda.

Waxaa sidoo kale muhiim ah in la ogaado in xukunnadani aysan kelidood soo afjareyn dagaalka socda, balse ay sii kordhin karaan khilaafka siyaasadeed iyo kan milatari ee labada dhinac.