Maraykanka, UK iyo Australia ayaa sheegay inay horumarin doonaan tignoolajiyada drone ah oo biyaha hoostooda marta si ay u ilaaliyaan xarkaha badda hoostooda mara ee internetka, isla markaana ay xoojiyaan difaaca, iyagoo hoos imanaya isbahaysigooda milatari ee loo yaqaan Aukus.
Tiknoolajiyada drone-ka badda hoosteeda mara (UUV) ee aan xirnayn ayaa la filayaa inay diyaar noqoto sanadka soo socda. Inkastoo aan la sheegin wadarta kharashka mashruuca, xoghayaha difaaca Ingiriiska, John Healey ayaa sheegay in UK ay ku deeqi doonto £150m ($201m).
Warkan oo ay wasiiradda difaaca ee dalalkaasi ka sheegeen shir-madaxeedka amniga ee Singapore, ayaa daba socday sheegashada gaabiska horumarka ee mashaariicda Aukus.
Healey oo qiratay dhaleeceynta, ayaa yiri “muddo dheer Aukus aad ayaan u wada hadalnay waxna ma aanan soo gudbin”, isaga oo intaa ku daray “Taasi hadda waa ay is beddeshay dhexdeena saddexda dowladoodba”.
Heshiiska difaaca Aukus, oo bilaabmay 2021, wuxuu ayaa u jeedkiisu yahay saddexda waddan in ay horumariyaan maraakiibta Nukliyeerka iyo wadaaga khibradaha milatari.
Waxaa loo arkaa in ay tahay hab looga hortagayo joogitaanka badda Shiinaha ee sii kordhaya ee aagga Indo-Pacific iyo doorka uu ku leeyahay kor u kaca xiisadaha ka taagan dhulalka lagu muransan yahay sida Koonfurta Shiinaha.
Tiknoolajiyada UUV waa mashruucii saxeexa ugu horeeyay ee hoos yimaada Aukus’s Pillar Two, halkaas oo wadamada shuraakada ahi ay si wadajir ah uga wada shaqeeyaan “awoodaha horumarsan” ee meelaha ay ka midka yihiin gantaalada riddada dheer, robotyada badda hoosteeda iyo AI-da.
War qoraal ah oo ay si wadajir ah u soo saareen ayaa lagu sheegay in mashruucan cusub uu qayb ka noqon doono ” dhimista culeyska mushaaraadka iyo nidaamyada awood siinta” ee loo sameeyay UUV-da kuwaas oo ilaalin kara kaabayaasha badda, gantaalo ridi kara, samayn kara kormeer iyo sahamin, iyo sidoo kale hawlgallo saad.
Xoghayaha difaaca ee Maraykanka Pete Hegseth ayaa sheegay in qorshaha ay ku miiltaysanayaan maraakiibta Nukliyeerka ah ee Maraykanka iyo UK iyada oo la marayo Australia uu “wali socdo”, iyadoo ciidamadii ugu horeeyay ee ciidamada badda ee Maraykanka ay imaanayaan dabayaaqada sanadkan.
Wasiirka difaaca Australia Richard Marles ayaa sheegay in saldhiga ciidamada badda ee HMAS Stirling ee Galbeedka Australiya uu diyaar u yahay inuu martigeliyo ciidamada badda hoosteeda, dhamaadka 2027, iyo in “shaqadu ay ku socoto xawli” si loo dhiso barxad dhisme oo ku taal Koonfurta Australia taas oo ay dhisi doonto Aukus.
Ku dhawaaqista ayaa timid hal bil kadib markii Healey uu ku eedeysay Ruushka inuu wado howlgal qarsoodi ah oo ku saabsan fiilooyinka iyo dhuumaha biyaha ee waqooyiga UK. Moscow ayaa beenisay eedeymahaas.
