HNN: Shirkii Diblomaasiyadda Antalya ee toddobaadkan dhammaadkiisa la qabtay ayaa isu keenay kumannaan hoggaamiye caalami ah, wuxuuna noqday madal muhiim ah oo lagu falanqeeyo dhibaatooyinka waaweyn ee caalamiga ah, sida uu Axaddii sheegay Wasiirka Arrimaha Dibadda Turkiga, Hakan Fidan, isaga oo sidoo kale xusay doorka sii kordhaya ee Turkiga ee diblomaasiyadda iyo dhexdhexaadinta.
Isagoo ka hadlayay shir jaraa’id oo lagu soo xirayay madasha saddexda maalmood socotay ee ka dhacday magaalada Antalya ee koonfurta Turkiga, Fidan wuxuu sheegay in ay ka qeybgaleen 23 madaxweyne iyo ra’iisul wasaare, 13 ku-xigeenno hoggaamiye, iyo 50 wasiir, iyadoo sidoo kale ay joogeen wakiillo ka kala socday 150 dal iyo 66 urur caalami ah.
“Intii lagu jiray saddexda maalmood, Antalya mar kale waxay noqotay meel laga dareemayo garaaca diblomaasiyadda caalamka,” ayuu yiri Fidan, isagoo intaa ku daray in 6,400 oo qof ay ka qeyb qaateen 52 kal-fadhi oo ka hadlayay dhibaatooyin laga bilaabo Asia-Pacific ilaa Latin America, Yurub iyo Aasiya Dhexe.
Fidan wuxuu sheegay in Madaxweyne Recep Tayyip Erdogan, iyo mas’uuliyiin sare oo Turki ah iyo dhiggooda dibadda, ay yeesheen kulammo badan oo laba geesood ah, halkaas oo sidoo kale lagu qabtay kulammo diblomaasiyadeed oo muhiim ah.
Kulan afar geesood ah oo lala yeeshay Pakistan, Sacuudiga iyo Masar
Fidan wuxuu xaqiijiyay in Turkigu qabtay kulan afar geesood ah oo ay la yeesheen Pakistan, Sacuudiga iyo Masar, kaas oo diiradda lagu saaray xasilloonida gobolka, iskaashiga, iyo amniga badda.
“Ujeedkeenna waa in afartan dal ay si dhab ah uga wada hadlaan arrimaha gobolka iyagoo leh qorshe la fulin karo,” ayuu yiri.
Wuxuu beeniyay in kulamadan ay ahaayeen kuwo lagu dhisayo isbahaysi ciidan, isagoo sheegay in Turkigu diiradda saarayo xasilloonida iyo horumarinta dhaqaalaha.
“Ma dhiseyno isbahaysiyo ka dhan ah cid kale. Waxaan raadineynaa sidii loo joojin lahaa colaadaha, loo hormarin lahaa dhaqaalaha, loona xaqiijin lahaa xasilloonida gobolka,” ayuu yiri.
-Hakan Fidan ayaa yidhi “Annagu sida Israa’iil oo kale ma nihin, iyagu waxay Giriiga iyo Qurbus la dhiseen isbahaysi milatari oo ka dhana dalalka Muslimiinta, laakin annagu si ka duwan iyaga waxaan isku dayaynaa inaan soo afjarno colaadaha ka jira gobolka.”
Wadahadallada Iran iyo Mareykanka iyo dadaallada xabbad joojinta
Fidan wuxuu sheegay in Turkigu si dhow ula socdo wadahadallada u dhexeeya Iran iyo Mareykanka, iyadoo Pakistan ay ka ciyaarayso doorka dhexdhexaadinta.
“Waxaan gaarnay marxalad muhiim ah. Labada dhinacba waxay sii wadaan wadahadallo dhab ah,” ayuu yiri.
Wuxuu muujiyay rajo ah in xabbad joojinta la kordhin doono, isagoo sheegay in cidna aysan doonayn dagaal cusub.
Qorshaha nabadda Gaza iyo siyaasadaha Israel
Fidan wuxuu sheegay in kulan gaar ah oo ay yeesheen lix dal oo Muslim ah lagu falanqeeyay qorshaha nabadda Gaza, isla markaana la adkeeyay ballanqaadka nabad waarta.
“Ujeeddada Israel ee ah in la banneeyo Gaza, ha noqoto dil ama barakicin, waa mid qof walba ogyahay,” ayuu yiri.
Wuxuu tilmaamay in siyaasadaha ballaarinta ee Israel ay noqdeen khatar caalami ah.
Dagaalka Ruushka iyo Ukraine
Fidan wuxuu sheegay in Turkigu diyaar u yahay inuu martigeliyo wadahadallo kale oo nabadeed oo u dhexeeya Ruushka iyo Ukraine.
“Dagaalkan galay sannadkiisii shanaad waa inuu dhammaadaa,” ayuu yiri.
Wuxuu ka digay in aan indhaha laga qaadin Ukraine iyo Gaza.
Hannaanka nabadda ee Koonfurta Caucasus
Fidan wuxuu sheegay in Armenia iyo Azerbaijan ay horumar weyn ka sameeyeen heshiis nabadeed.
“Heshiis kama dambeys ah wuxuu keeni doonaa xasillooni weyn oo gobolka ah,” ayuu yiri.
Wuxuu xusay muhiimadda marinnada ganacsiga iyo tamarta sida Middle Corridor iyo marinka Zangezur.
Lubnaan iyo xasilloonida gobolka
Fidan wuxuu ka digay in hawlgallada milatari ee Israel ee Lubnaan ay sii xumeyn karaan xaaladda gobolka.
“In ka badan hal milyan oo qof ayaa barakacay,” ayuu yiri.
Diblomaasiyadda Afrika iyo dhexdhexaadinta
Fidan wuxuu carrabka ku adkeeyay in Turkigu kordhinayo xiriirka Afrika, isagoo tilmaamay iskaashi dhaqaale iyo xalinta khilaafaadka.
Wuxuu tusaale u soo qaatay taageerada Turkiga ee Soomaaliya, wada shaqeynta Nigeria, iyo dhexdhexaadinta u dhaxeysa Soomaaliya iyo Itoobiya.
“Afrika waligeed kama bixin ajandahayaga,” ayuu yiri.
Amniga tamarta iyo mashaariicda isku xirnaanta
Fidan wuxuu sheegay in xiisadaha ka jira marin-biyoodka Hormuz ay muujinayaan muhiimadda waddooyin kale oo tamar iyo ganacsi.
Awoodaha dhexe iyo maamulka caalamka
Fidan wuxuu sheegay in dalalka awoodda dhexe ay sii kordhinayaan iskaashiga si ay ula tacaalaan dhibaatooyinka caalamiga ah.
Doorka madasha
Fidan wuxuu sheegay in madashu ay ka hadashay caqabado cusub sida sirdoonka macmalka ah, amniga cuntada, iyo isbeddelka cimilada.
“Waqti ay kala fogaansho jirto, Madasha Antalya waxay noqotay meel rajo, wada hadal iyo xalal laga helo,” ayuu yiri.
Wuxuu ku celiyay in Turkigu sii wadi doono dadaallada diblomaasiyadeed iyo dhexdhexaadinta.
Ugu dambeyn, Fidan wuxuu u mahadceliyay ka qeybgalayaasha, hay’adaha iyo warbaahinta ka qeyb qaatay guusha madasha.
Heemaal News Network
