Guddoomiye ku-xigeenka Hay’adda Cilmi-baarista Badda Soomaaliya, Cabdiraxiin Warsame, ayaa ka digay in shabakadaha burcad-badeedda iyo kooxaha argagixisada ay weli yeelan karaan xiriirro dhaqaale, isagoo sheegay in haddii xiriirradaasi sii xoogaystaan ay khatar ku noqon karaan amniga xeebaha Soomaaliya iyo maraakiibta isticmaala biyaha gobolka.
Cabdiraxiin Warsame ayaa hadalkan ka sheegay dood looga hadlayay isku xirka dadaallada lagula dagaallamayo argagixisada iyo yareynta khataraha musiibooyinka ee bulshada ku nool deegaannada xeebaha Soomaaliya.
Mas’uulkan ayaa sheegay in burcad-badeednimada iyo argagixisadu ay yihiin dambiyo halis ah, isagoo xusay in weerarrada lagu qaado maraakiibta, afduubka badmaaxiinta iyo khatar gelinta nolosha dadka ay yeelan karaan astaamo la xiriira falal argagixiso.
“Burcad-badeedda iyo kooxaha argagixisada waxaa ka dhexeeya xiriirro socda, xiriirradaasna way sii xoogaysan karaan, maadaama burcad-badeeddu ay dano dhaqaale leeyihiin. Haddii ay arkaan fursado dhaqaale, waxay sameysan karaan iskaashi,” ayuu yiri Cabdiraxiin Warsame.
Waxa uu sheegay in burcad-badeedda Soomaaliya ay sidoo kale heleen maraakiib awood u leh inay masaafo dheer ku safraan, taas oo sida uu sheegay u sahlaysa inay hawlgallo ka fuliyaan qaybo ka mid ah Badweynta Hindiya, Gacanka Cadmeed iyo biyaha ku dhow Yemen.
Sida uu sheegay, intii u dhexeysay 2008 iyo 2026, waxaa Gacanka Cadmeed, Badweynta Hindiya iyo Badda Carbeed laga diiwaangeliyey ku dhowaad 900 dhacdo oo la xiriirta burcad-badeednimo, kuwaas oo isugu jiray weerarro dhacay iyo isku-dayo fashilmay.
Weerarada burcad-badeedda Soomaaliya ayaa gaaray heerkii ugu sarreeyay sannadkii 2011, markaas oo la diiwaangeliyey 237 dhacdo, iyadoo boqolaal qof la afduubtay ama waxyeello loo geystay.
Cabdiraxiin Warsame ayaa sidoo kale sheegay in burcad-badeeddu xilligan gacanta ku hayaan illaa shan markab oo ku sugan meel ka baxsan xeebaha Soomaaliya, kuwaas oo la rumeysan yahay inay saaran yihiin inta u dhexeysa 70 iyo 90 badmaaxiin.
Hase yeeshee, tiradan iyo sheegashada ah in maraakiibtaasi ay weli gacanta ugu jiraan burcad-badeedda si madax-bannaan looma xaqiijin.
Mas’uulku wuxuu ugu baaqay hay’adaha dowladda Soomaaliya inay kordhiyaan feejignaanta iyo iskaashiga dhinaca amniga badda, gaar ahaan deegaannada xeebaha ee ay ku nool yihiin bulshada kalluumeysatada ah.
Waxa uu sidoo kale ku baaqay in la xoojiyo wacyigelinta dhalinyarada Soomaaliyeed, si looga digo khataraha ka dhalan kara ku biirista shabakadaha burcad-badeedda iyo kooxaha argagixisada.
Cabdiraxiin Warsame ayaa ugu dambayn sheegay in burcad-badeednimada iyo argagixisadu ay khatar ku yihiin nolosha dadka, amniga qaranka iyo isu-socodka maraakiibta ee biyaha Soomaaliya iyo guud ahaan gobolka.
