Wargeyska Mareykanka laga leeyahay ee The Wall Street Journal ayaa qoray in weerarrada gantaallada iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Iiraan ay ku qaadday saldhigyada milatari ee Mareykanka ee Bariga Dhexe ay sababeen khasaare dhaqaale oo aad u ballaaran, kaas oo lagu qiyaasay ugu yaraan shan bilyan oo doollar, iyadoo suuragal ay tahay in qiimaha guud ee burburka uu gaaro illaa 15 bilyan oo doollar.
Wargeyska oo soo xiganaya qiyaaso la xiriira Wasaaradda Difaaca Mareykanka (Pentagon) ayaa sheegay in weerarradaasi ay waxyeello xooggan u geysteen xarumo milatari, dhismayaal, qalab iyo kaabayaal kale oo muhiim u ah hawlgallada ciidamada Mareykanka ee gobolka Bariga Dhexe.
Khasaaraha la sheegay ayaa noqonaya mid ka mid ah cawaaqibta dhaqaale ee ugu waaweyn ee ka dhashay weerarrada Iiraan, kuwaas oo bartilmaameedsaday saldhigyada iyo xarumaha uu Mareykanku ku leeyahay dalal kala duwan oo gobolka ah.
Sida uu qoray The Wall Street Journal, saldhigyada milatari ee Mareykanka ku leeyahay dalalka Kuweyt iyo Baxrayn ayaa ka mid ahaa goobihii uu burburka xooggan soo gaaray marxaladihii hore ee dagaalka.
Labadan dal ayaa muhiim u ah joogitaanka milatari ee Mareykanka ee Bariga Dhexe, maadaama ay ku yaallaan xarumo iyo saldhigyo ay ciidamada Mareykanku u adeegsadaan hawlgallada gobolka, isku-duwidda ciidamada iyo taageerada howlaha milatari.
Weerarrada lagu qaaday xarumahaas ayaa muujinaya sida dagaalku u saameyn karo awoodda hawlgal ee ciidamada Mareykanka, xitaa marka weerarradu aysan si toos ah uga dhicin dhulka Mareykanka.
Burburka soo gaaray xarumaha milatari wuxuu sidoo kale abuuri karaa baahi dhaqaale oo dheeraad ah, maadaama dib-u-dhiska dhismayaasha, beddelidda qalabka burburay iyo dib-u-habeynta kaabayaasha amniga ay u baahan yihiin dhaqaale iyo waqti.
Wargeyska ayaa intaas ku daray in weerarrada Iiraan ay waxyeello gaarsiiyeen 274 goobood oo milatari oo Mareykanku ku leeyahay toddoba dal oo kala duwan.
Tirada goobaha la sheegay inay waxyeello gaartay ayaa muujinaysa baaxadda juqraafiyeed ee weerarrada iyo sida ay u saameeyeen joogitaanka milatari ee Mareykanka ee Bariga Dhexe.
Goobahaas waxaa ku jiri kara xarumo kala duwan oo ay ka mid yihiin dhismayaasha maamulka ciidamada, xarumaha isgaarsiinta, kaabayaasha taageerada, qalabka milatari iyo xarumaha kale ee loo adeegsado hawlgallada.
Wargeysku wuxuu sheegay in kharashka dib-u-dhiska goobaha burburay oo keliya la filayo inuu ka bato afar bilyan oo doollar. Taasi waxay ka dhigan tahay in kharashka dib-u-dhisku uu noqon karo qayb weyn oo ka mid ah khasaaraha guud ee la qiyaasay.
Hase yeeshee, kharashka dib-u-dhiska ma aha khasaaraha keliya ee dagaalku sababay. Waxaa intaas dheer qiimaha qalabka milatari ee burburay, kharashaadka hawlgallada, dayactirka nidaamyada difaaca iyo dib-u-habaynta xarumaha si ay mar kale ugu shaqeeyaan awooddoodii hore.
The Wall Street Journal ayaa sheegay in Wasaaradda Difaaca Mareykanka aysan si faahfaahsan u shaacin baaxadda khasaaraha ka dhashay weerarrada lagu qaaday saldhigyadeeda Bariga Dhexe.
Xogta kooban ee Pentagon-ku bixiyay ayaa adkeyneysa in si madax-bannaan loo ogaado inta uu dhab ahaan le’eg yahay burburka iyo kharashka lagu soo celinayo xarumaha milatari.
Wargeysku wuxuu sidoo kale xusay in sawirrada dayax-gacmeedyada ee la helay laga yaabo inaysan muujin dhammaan waxyeellada dhacday. Sababaha arrintan keeni kara waxaa ka mid ah in sawirradu aysan qaban gudaha dhismayaasha, qalabka ku jira xarumaha ama waxyeellada ka dhalatay weerarro aan si muuqata uga muuqan dusha sare.
Sidaas darteed, qiyaasta khasaaraha ee hadda la hayo waxay noqon kartaa mid aan weli dhammaystirnayn, iyadoo xog dheeraad ah ay soo bixi karto marka la qiimeeyo xaaladda goobaha la weeraray iyo baaxadda dayactirka loo baahan yahay.
Dhanka kale, qiyaasta ugu dambeysay ee kharashka dagaalka Mareykanka uu kula jiro Iiraan ayaa kor u dhaafaysa 47 bilyan oo doollar, sida lagu sheegay xogta la soo xigtay.
Hase yeeshee, tiradaasi kuma jiraan khasaaraha soo gaaray saldhigyada milatari ee Mareykanka, taas oo ka dhigan in marka lagu daro qiimaha burburka iyo dib-u-dhiska xarumaha la weeraray, kharashka guud ee dagaalku uu intaas ka badan karo.
Kharashka dagaallada noocan ah kuma koobna hubka la adeegsanayo iyo duqeymaha la fulinayo, balse waxaa sidoo kale ku jira dhaq-dhaqaaqa ciidamada, shidaalka, rasaasta, dayactirka diyaaradaha iyo maraakiibta, nidaamyada difaaca cirka iyo sahayda ciidamada.
Haddii qiyaasta khasaaraha saldhigyada Mareykanka ay gaarto 15 bilyan oo doollar, waxay noqon doontaa culeys dhaqaale oo dheeraad ah oo ka baxsan kharashyada kale ee dagaalka, inkastoo tiradaasi ay weli tahay qiyaas la sheegay, ayna u baahan tahay xaqiijin rasmi ah oo faahfaahsan.
Weerarrada lagu qaaday saldhigyada Mareykanka waxay sidoo kale iftiiminayaan caqabadaha amni ee wajahaya joogitaanka ciidamada Mareykanka ee Bariga Dhexe, halkaas oo Washington ay ku leedahay xarumo muhiim u ah siyaasaddeeda milatari iyo amni ee gobolka.
Saldhigyadan ayaa door ku leh taageerada hawlgallada, ilaalinta danaha Mareykanka iyo iskaashiga amni ee uu la leeyahay dalalka gobolka. Waxyeellada soo gaarta xarumahaas waxay saameyn ku yeelan kartaa habka loo fuliyo hawlgallada, waxayna khasab ka dhigi kartaa in dib loo qiimeeyo nidaamyada difaaca iyo ammaanka saldhigyada.
Dhanka kale, khasaaraha dhaqaale ee la sheegay wuxuu muujinayaa in dagaalku uusan ku koobnayn khasaaraha naf iyo maal ee ka dhasha goobaha dagaalka, balse uu sidoo kale saameyn ballaaran ku yeelan karo miisaaniyadda iyo kharashaadka difaaca ee dowladaha ku lugta leh.
Inkasta oo qiyaasaha la soo bandhigay ay muujinayaan burbur dhaqaale oo baaxad leh, haddana faahfaahinta rasmiga ah ee khasaaraha weli si buuxda looma shaacin. Waxaa la sugayaa xog dheeraad ah oo ka timaadda Pentagon-ka si loo ogaado baaxadda dhabta ah ee burburka iyo kharashka ku baxaya dib-u-dhiska xarumaha Mareykanka ee Bariga Dhexe.
