Maxkamad ku taalla degmada Gandhinagar ee gobolka Gujarat, galbeedka dalka Hindiya, ayaa xabsi daa’in ku xukuntay saddex nin oo Muslimiin ah, kuwaas oo lagu helay dambi la xiriira gawraca lo’ iyo haysashada 277 kiilogaraam oo hilib lo’aad ah.
Ragga la xukumay ayaa lagu kala magacaabaa Vasim Qureshi, Mohammad Rafiq Qureshi iyo Asfak Bahelim. Maxkamaddu waxay mid kasta ku ridday xabsi daa’in, iyadoo sidoo kale ku amartay inuu bixiyo ganaax lacageed oo dhan 300,000 oo rupees-ka Hindiya ah.
Kiiska ayaa salka ku haya dhacdo dhacday 22-kii August 2024, markaas oo booliska Hindiya ay hawlgal ka sameeyeen guri ku yaalla tuulada Jamla ee gobolka Gujarat, halkaas oo ay sheegeen inay ka heleen hilib lo’aad, qalab la xiriira gawraca xoolaha iyo gaadiid loo adeegsan lahaa qaadista hilibka.
Ragga ayaa xabsiga ku jiray tan iyo markii la qabtay, waxaana maxkamaddu Jimcihii soo saartay xukunka adag ee ka dhanka ah saddexda eedeysane.
Maxkamaddu waxay xukunka ku ridday iyadoo adeegsanaysa Xeerka Ilaalinta Xoolaha ee gobolka Gujarat (Gujarat Animal Preservation Act, 1954), kaas oo wax-ka-beddel adag lagu sameeyay sanadkii 2017, laguna daray ciqaab xabsi daa’in ah oo lagu mutaysan karo gawraca lo’da.
Wax-ka-beddelkaas ayaa sidoo kale dembi ka dhigay haysashada, iibinta, kaydinta iyo daabulidda hilibka lo’da, iyadoo falalka qaarkood lagu mutaysan karo xabsi u dhexeeya toddoba ilaa toban sano iyo ganaax lacageed.
Wararka maxkamadda laga qoray ayaa intaas ku daraya in garsooruhu xukunka ku xusay qoraallo diimeed iyo kutubta Hinduuga, isaga oo sharraxayay muhiimadda lo’du ku leedahay dhaqanka iyo diinta Hinduuga. Arrintan ayaa qayb ka noqotay waxyaabaha si gaar ah loo hadal hayo kaddib xukunka.
Sida ay sheegtay xeer-ilaalintu, boolisku waxay 22-kii August 2024 hawlgal ka sameeyeen guri ku yaalla tuulada Jamla, halkaas oo ay ka heleen 277 kiilogaraam oo hilib ah, kaas oo baaritaan kaddib lagu xaqiijiyay inuu ahaa hilib lo’aad.
Hilibka ayaa lagu qiyaasay qiime dhan 55,400 rupees-ka Hindiya, waxaana sidoo kale la sheegay in goobta laga helay qalab loo adeegsaday gawraca xoolaha iyo gaari loogu talagalay qaadista hilibka.
Kiiska waxaa markii hore loo qabtay lix qof, balse maxkamaddu saddex ka mid ah ayay dambiga ku heshay. Mid ka mid ah eedeysanayaasha kale ayaa geeriyooday intii dacwaddu socotay, halka warbixinnada maxkamadeed ay sheegeen in saddexda kale lagu waayay dambiyada lagu soo oogay ama aan lagu helin caddeymo ku filan.
Xeer-ilaalintu waxay maxkamadda hor keentay 54 markhaati iyo 18 dukumenti oo ay ku taageeraysay dacwadda.
Hindiya waxaa ku nool bulshooyin diimo iyo dhaqan kala duwan leh, waxaana lo’du meel gaar ah kaga jirtaa diinta Hinduuga, taas oo ay raacaan dadka ugu badan dalka. Qaar badan oo ka mid ah dadka Hinduuga ah waxay lo’da u arkaan xayawaan muqaddas ah, taas oo sababtay in gobollo badan oo dalkaas ka mid ah ay soo rogaan xannibaado la xiriira gawraca lo’da iyo iibinta hilibkeeda.
Hase yeeshee, xeerarka la xiriira gawraca lo’da isku mid kama aha dhammaan gobollada Hindiya; gobol kasta wuxuu leeyahay sharciyo u gaar ah. Gobolka Gujarat ayaa ka mid ah meelaha leh sharciyada ugu adag, iyadoo wax-ka-beddelkii 2017 uu ciqaabta gawraca lo’da gaarsiiyay xabsi daa’in.
Arrimaha la xiriira ilaalinta lo’da ayaa sidoo kale muddooyinkii dambe dhaliyay dood ku saabsan xuquuqda diimeed, xorriyadda cuntada iyo sida shuruucda xoolaha loo dhaqan-geliyo, gaar ahaan bulshooyinka Muslimiinta ah iyo dadka kale ee aan Hinduuga ahayn ee hilibka lo’da isticmaala.
Xukunka saddexdan nin ayaa mar kale soo jiitay indhaha warbaahinta iyo dadka u dhaqdhaqaaqa xuquuqda aadanaha, iyadoo dooddu ku saabsan tahay adkaanta ciqaabta, fulinta sharciga iyo ilaalinta xuquuqda dhammaan bulshooyinka ku nool Hindiya.
Xog muhiim ah: Warbixinnada maxkamadda waxay sheegayaan in xukunka la riday 26-kii Oktoobar 2026, laguna dhawaaqay Kalol oo ka tirsan degmada Gandhinagar. Sidoo kale, xukunka ma ahayn oo keliya haysashada hilibka; saddexda nin waxaa lagu helay dambiga la xiriira gawraca lo’da sida ay maxkamaddu go’aamisay.
