Burundi ayaa dadaal degdeg ah ugu jirta sidii ay ciidamadeeda milateriga uga soo saari lahayd Soomaaliya ka hor dhammaadka muddada loo oggolaaday howlgalka Midowga Afrika ee Taageerada iyo Xasillinta Soomaaliya (AUSSOM), xilli ay soo baxayaan caqabado la xiriira maalgelinta iyo taageerada saadka ee ciidamada Midowga Afrika.
Warbaahinta sirdoonka iyo falanqaynta siyaasadda caalamiga ah ee Africa Intelligence ayaa baahisay in Burundi ay dooneyso inay ciidamadeeda kala baxdo Soomaaliya ka hor inta uusan dhammaan waqtiga howlgalka AUSSOM, kaas oo hadda wajahaya hubanti la’aan la xiriirta dhaqaalaha iyo awoodda lagu sii wadi karo hawlgalladiisa.
Ciidamada Burundi ayaa Soomaaliya ku sugnaa tan iyo sannadkii 2007-dii, xilligaas oo ay dalka yimaadeen iyagoo qayb ka ahaa howlgalka Midowga Afrika ee AMISOM, kaas oo markii dambe isu beddelay ATMIS, ugu dambeyntiina Janaayo 2025 lagu beddelay howlgalka cusub ee AUSSOM.
Muddo ku dhow labaatan sano ayay ciidamada Burundi qayb ka ahaayeen dadaallada Midowga Afrika ee taageerada dowladda Soomaaliya, dagaalka ka dhanka ah Al-Shabaab iyo sugidda amniga deegaannada ay ciidamada caalamiga ahi ka howlgalaan.
Mid ka mid ah caqabadaha ugu waaweyn ee horyaalla ciidamada Burundi ayaa ah ku-tiirsanaanta taageerada saadka ee Qaramada Midoobay, taas oo muhiim u ah dhaqdhaqaaqa ciidamada, howlgaladooda iyo xitaa qorsheynta ka bixitaankooda Soomaaliya.
Taageeradaas waxaa bixiya Xafiiska Taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya (UNSOS), kaas oo ciidamada Midowga Afrika u fududeeya adeegyo muhiim ah oo ay ka mid yihiin sahayda cuntada, shidaalka, gaadiidka, qalabka iyo adeegyada caafimaadka.
Taageeradan ayaa laf-dhabar u ah joogitaanka ciidamada Midowga Afrika, maadaama howlgalka Soomaaliya uu u baahan yahay sahay joogto ah iyo nidaam gaadiid oo suurtageliya in ciidamada iyo agabkooda lagu kala qaado saldhigyada kala duwan.
Sidaas darteed, haddii Burundi ay go’aansato inay ciidamadeeda kala baxdo dalka, waxaa sidoo kale muhiim noqonaya sidii loo diyaarin lahaa gaadiidka, sahayda iyo taageerada farsamo ee lagu daadgureynayo ciidamada iyo qalabkooda milateri.
Go’aanka ay Burundi ku doonayso inay ciidamadeeda kala baxdo Soomaaliya ayaa imaanaya xilli howlgalka AUSSOM uu wajahayo caqabado dhaqaale iyo muran ku saabsan sida loo sii maalgelinayo hawlgallada ciidamada Midowga Afrika.
Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay ayaa 23-kii December 2025 ansixiyay qaraarka tirsigiisu yahay 2809, kaas oo howlgalka AUSSOM u oggolaaday inuu Soomaaliya ka sii shaqeeyo ilaa 31-ka December 2026.
Qaraarkaas ayaa oggolaaday in howlgalka ay ka howlgalaan illaa 11,826 askari iyo boolis, kuwaas oo ay ku jiraan 680 boolis ah. Waxa kale oo uu Qaramada Midoobay u fasaxay inay sii waddo taageerada saadka ee ciidamada AUSSOM, iyadoo adeegyadaas loo marayo UNSOS.
Si kastaba ha ahaatee, Qaramada Midoobay ayaa sidoo kale muujisay baahida loo qabo in la helo dhaqaale dheeraad ah oo lagu sii wado howlgalka, iyadoo laga walaacsan yahay awoodda dhaqaale ee lagu fulin karo waajibaadka loo igmaday ciidamada Midowga Afrika.
Arrintan ayaa dhalisay su’aalo ku saabsan mustaqbalka howlgalka, tirada ciidamada sii joogi doona Soomaaliya iyo qaabka ay beesha caalamku u taageeri doonto ciidamada Midowga Afrika marka uu dhammaado muddada hadda loo oggolaaday.
Haddii Burundi ay si rasmi ah u bilowdo ka bixitaanka ciidamadeeda, waxay noqon doontaa isbeddel kale oo ku yimaada qaab-dhismeedka ciidamada Midowga Afrika ee Soomaaliya.
Tallaabadan ayaa dowladda Federaalka Soomaaliya ku soo kordhineysa baahi dheeraad ah oo la xiriirta qorshaha kala-guurka amniga, gaar ahaan sidii ciidamada xoogga dalka Soomaaliyeed ay ula wareegi lahaayeen saldhigyada, waddooyinka iyo goobaha istiraatiijiga ah ee ay ciidamada shisheeye ka baxaan.
Waxaa sidoo kale muhiim ah in la hubiyo in bixitaanka ciidamada Burundi uusan keenin firaaq amni oo ay Al-Shabaab ka faa’iideysan karto, gaar ahaan deegaannada ay ciidamada Midowga Afrika muddo dheer ku sugnaayeen.
Dowladda Soomaaliya ayaa u baahan inay qorshe cad ka yeelato beddelka ciidamada baxaya, xoojinta awoodda ciidamada qaranka iyo sidii loo heli lahaa taageero dhaqaale iyo mid farsamo oo lagu xaqiijinayo amniga dalka.
Warbixinta Africa Intelligence ma aysan sheegin tirada rasmiga ah ee ciidamada Burundi ee la qorsheynayo in la soo saaro, taariikhda ay bilaabanayaan bixitaankooda ama saldhigyada ay marka hore ka bixi doonaan.
Sidoo kale, weli ma jiraan faahfaahin ku filan oo muujinaysa in arrintani tahay go’aan rasmi ah oo ay labada dowladood ee Soomaaliya iyo Burundi ka wada hadleen iyo in ay tahay qorshe ay dowladda Burundi si gaar ah u diyaarineyso.
Waxaa muhiim ah in la kala saaro qorshaha Burundi ee bixitaanka iyo dhammaadka muddada loo oggolaaday AUSSOM, maadaama bixitaanka hal waddan uusan si toos ah uga dhignayn in howlgalka Midowga Afrika oo dhan uu dhammaanayo.
