Japan ayaa si isku mid ah uga caraysiisay Mareykanka iyo Shiinaha , ka dib markii la sheegay in Japan tobannaankii sanno ee u dambeysay ay si qarsoodi ah u soo saaraysay noocyo hub ah oo ay ku jiraan gantaallo, nidaamyada dagaalka elektarooniga ah iyo tiknoolajiyad kale oo dagaal, sida ilo sirdoon ay sheegay inta ay socotay soo saarista hubkan.

Mareykanka oo xulafo la ah Japan wuxuu helayay warbixinno aan dhammeystirnayn oo noocyada hubka ah, xilligaana waxay doonaysa Japan in hubkaa la soo galiyo goobaha dagaalka , waxaana la beddelay siyaasaddii nabadda ee Japan ay ku dhaqmaysay tan iyo dagaalkii labaad ee adduunka,ka dib markii la fududeeyay iibka hubka Japan oo dibadda loo dhoofin karo.

Wasaaradda arrimaha dibadda Shiinaha ayaa maanta warsaxaafadeed dheer ka soo saartay isbeddelka ku dhacay Japan, oo lagu sheegay arrin uu Shiinaha si weyn uga walaacsanyahay.

Warsaxaafadeedkan ayaa sidoo kale lagu sheegay;

“Heshiisyo dhowr ah ayaa si cad u sheegay in Japan si buuxda hubka looga dhigo, isla markaana aysan dhisan karin warshado u sahla inay mar kale dib isu hubeyso.

Dastuurka Japan sidoo kale wuxuu saarayaa xayiraado adag oo ku saabsan awoodda militari ee Japan, xaqa dagaal iyo xaqa ay u leedahay inay Japan dagaal ku lug yeelato. Tallaabooyinka halista ah ee Japan dhawaan qaaday ee dhinacyada militari iyo amniga ayaa muujinaya in sheegashadeedii ahayd dal nabad jecel iyo mabda’a difaac oo keliya ku kooban aysan run ahayn.”

Warbixintan ayaa sidoo kale lagu yiri; “Dib-u-hubeynta degdegga ah ee Japan waa xaqiiqo muuqata oo lagu taageerayo qorshayaal iyo tallaabooyin dhab ah.

Bulshada caalamka, oo uu ku jiro Shiinaha, waxay si dhow ula socon doontaa, waxayna si adag uga hortagi doontaa tallaabooyinka halista ah ee Japan ee ku wajahan hannaanka militarinimo cusub.”

Warbixinnadan waxay soo baxayaan xilli khubaro badan ay ka cabsi qaba in Japan dib u bilaabayso mashiinkeedii dagaalka.

Dowladda Qatar ayaa ku dhawaaqday inay la xiriireyso dhammaan dhinacyada IIraan iyo Mareykanka ka hor wadahadallada wareega labaad ee ka dhacaya magaalada Islamabad.

Afhayeenka Wasaaradda arrimaha Dibadda ee Qatar Majed Al-Ansari oo shir jaraa’id qabtay ayaa sheegay in Qatar ay door wax ku ool ah ka ciyaari doonto dhexdhexaadinta Mareykanka iyo Iiraan, isla markaana Pakistan ku taageereyso sidii dhinacyada u gaari lahaayeen heshiis iyo xal siyaasadeed.

“Ma dooneyno inaan ka hadalno fashilka wadaxaajoodyada u dhexeeya Maraykanka iyo Iiraan, Balse dunida oo dhan ayaa taageeraysa wadahadalladan. Annaguna qayb ayaan ka nahay. Waxaan taageeraynaa walaalaheenna Pakistan.”

Majid Al-Ansari ayaa intaas ku daray in dhammaan dalalka Khaliijka ay maalin kasta xiriir toos ah la leeyihiin dhinacyo kala duwan. “Tani waa dhibaato ka jirta gobolka. Taasi waa sababta aan u leenahay xiriir toos ah.”

Marka laga hadlayo xiritaanka Marinka Hormuz, afhayeenku wuxuu yiri: “Xallinta dhibaatada Marinka Hormuz mas’uuliyaddeeda ma saarna hal dal oo keliya, balse waa mas’uuliyad wadajir ah oo saaran dhammaan dalalka. Haddii xiritaanka Marinka Hormuz uu sii socdo, waxay dhibaatadan ka dhigeysaa mid caalami ah halkii ay ahaan lahayd mid gobol ku eg.”

Madaxweynaha Mareykanka ayaa Hogaamiyeyaasha Iiraan si naxariis leh uga codsaday iney sii daayaan oo ay dhibaato gaadhsiin haweenkan.

Trump wuxuu yidhi “Waxaan hogaamiyeyaasha Iiraan oo dhawaan wadda-hadalo la yeelan doona wakiiladeyda si wayn uga codsanayaa in lasii daayo haweenkan, waan huba iney ixtiraami doonaan codsigan, fadlan wax dhib ah ha u geysanina, hadii aad sidaa sameysaan waxay bilow wanaagsan u noqon doontaa wadda-hadaladeena.”

Iiraan ayaa qorsheynaysa iney xukun daldalaad ah ku rido 8 haweenka ah oo dhamaantood Iiraniyiin ah, kuwaasoo loo haysto iney kasoo horjeeden Dowlada Iiraan.

Donald Trump ayaa u sheegay Tv-ga CNN ee Maraykanka in Iran aysan haysan wax kale oo ay sameyso marka laga reebo inay heshiis gaarto.

Madaxweynaha Mareykanka ayaa yiri: “Ugu dambayn waxaan gaari doonnaa heshiis weyn… waxaan u maleynayaa inaysan lahayn wax xulasho ah, waxaan joognaa meel aad u adag oo aan ku gorgortanno.”

Wuxuu ka digay inuusan kordhin doonin xabbad-joojinta, isla markaana uu diyaar u yahay inuu dib u bilaabo dagaalka.

Haddii aan heshiis la gaarinna, waxaan filayaa “in duqeyntu ay bilaabato, sababtoo ah waxaan u maleynayaa in taasi ay tahay habka ugu wanaagsan. Diyaar ayaan u nahay, waxaan ula jeedaa in ciidamada ay si weyn u sugayaan tallaabo la qaado.”

Saacad ka hor, Mr. Trump ayaa mar kale ku eedeeyay Iran inay si joogto ah u jebisay xabbad-joojinta, isagoo ku qoray baraha bulshada, balse ma uusan sheegin dhacdo gaar ah.

Iran wali ma aysan shaacin go’aankeeda ku aaddan ka qaybgalka wada-hadallada nabadeed ee Islamabad, balse Maxamed Baqer Qalibaf, afhayeenka baarlamaanka ahna madaxa kooxda wada-xaajoodka ee Iran, ayaa adkeeyay in “aanan aqbali doonin wada-hadal lagu galo hooska hanjabaadaha, labadii toddobaad ee u dambeeyayna waxaan isku diyaarinaynay inaan soo bandhigno xeelado cusub oo dagaalka ah.”

Dhanka kale, wakaaladda wararka ee Tasnim, oo ku dhow hay’adaha milatariga iyo amniga, ayaa qortay:

“Iyada oo la tixgelinayo in uu soo dhow yahay dhammaadka muddada xabbad-joojinta lagu heshiiyay, isla markaana tallaabooyinka xad-dhaafka ah ee Mareykanka iyo ku dhawaaqista go’doomin badeed ay hor istaageen dib u bilaabista wada-hadallada, Iran si buuxda ayay ugu diyaarsan tahay suurtagalnimada dagaal dib u qarxa,”.

Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa ku eedeeyay Iran inay jebisay heshiiska xabbad-joojinta “marar badan.”

Arrintan ayaa ku soo beegmaysa iyadoo weli ay jirto hubanti la’aan ku saabsan in wadahadallo u dhexeeya Mareykanka iyo Iran ay maanta ka dhici doonaan magaalada Islamabad, maadaama Iran aysan weli si rasmi ah u xaqiijin ka qaybgalkeeda.

Taliyaha hay’adda sirdoonka Israa’iil ee Mossad, David Barnea ayaa maanta shaaciyay in sarkaal sirdoon oo loo yaqaan “M” lagu dilay dibadda intii uu ku jiray howlgal qarsoodi ah.

Wuxuu xaqiijiyay in wakiilkaasi door weyn ku lahaa howlgalada ka dhanka ah Iiraan, isla markaana uu hoggaamin jiray howlgallo aad u adag oo loo adeegsan jiray habab hal-abuur, khiyaano xeeladaysan, iyo tiknoolajiyad casri ah leh.

iyadoo shaacintan lagu sheegay mid dhif ah, maaddama aan horey looga baran Mossad soo bandhigto khasaare gaaray, wallow aan la shaacin wax faahfaahin ah ,sida halka lagu dilay iyo cidda dilka sarkaalkan fulisay, sida uu weriyey wargeyska Israa’iil ka soo baxa ee Yedioth Ahronoth.

Iiraan ayaa shaaca ka qaaday inay isku diyaarisay dagaal , iyadoo keliya saacado ay ka dhimanyihiin waqtiga dhammaadka xabbad-joojinta oo aysan jirin wax wafuud ah oo Iiraan ay u dirtay Pakistan.

Iran ayaa sabab ku sheegtay inuu Mareykanka wato shuruudo ka baxsan xadka caadiga ah ee wadahadallada oo waxa uu doonayo ay tahay inuu waqti iibsado si cadaadiska uu hoos ugu dhigo, sida ay werisey wakaaladda wararka Iiraan ee Tasnım.

Sarkaal ka tirsan ciidanka Iiraan oo la hadlay Tasnım, ayaa sidoo kale yiri; “Iiraan waxay diyaar u tahay inay abuurto xaalad aad u daran (jahannamo u eg) oo ku dhacda Mareykanka iyo Israa’iil ilbiriqsiyada ugu horreeya ee dagaal cusub uu bilowdo.”

Madaxweynaha Shiinaha Xi Jinping ayaa sheegay in Shiinaha uu diyaar u yahay inuu si dhow ula shaqeeyo dalalka Afrika si wax looga qabto saameynta ka dhalatay colaadda u dhexeysa Mareykanka, Israa’iil iyo Iiraan.

Isagoo ku sugan Beijing, kana hadlay kulan uu la yeeshay Madaxweynaha Mozambique Daniel Chapo, Xi wuxuu carrabka ku adkeeyay in hirarka colaadda Bariga Dhexe ay si toos ah u saameynayaan qaaradda Afrika.

“Saameynta colaaddan waxay gaareysaa Afrika, waxaana diyaar u nahay inaan si wadajir ah ula shaqeyno dalalka si aan uga jawaabno, nabadna u hormarino, horumarna u wada raadsanno,” ayuu yiri, sida ay baahisay CCTV.

Xi Jinping ayaa sidoo kale ku baaqay in Shiinaha iyo Afrika ay si mideysan u dalbadaan xabbad-joojin degdeg ah, si loo joojiyo dagaallada, isla markaana uu ku dhiirrigeliyay beesha caalamka inay qaataan waxa uu ku tilmaamay wadajir dhab ah oo dhinacyo badan leh.